Cinsəllik insan həyatının ayrılmaz və təbii bir hissəsidir. Hər bir insanın sağlam, təhlükəsiz və xoşbəxt cinsi həyatı onun ümumi rifahı, psixoloji sabitliyi və sosial münasibətləri üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Cinsəllik yalnız bədənə aid bir ehtiyac deyil, eyni zamanda insanın emosional, sosial və psixoloji aləmini zənginləşdirən, fərdi və qarşılıqlı münasibətləri dərinləşdirən bir təcrübədir. Cinsəllik anlayışı zamanla və mədəniyyətə görə fərqli dəyərlərlə formalaşır, cəmiyyətin qayda və adətləri, fərdi inanclar, şəxsi təcrübələr və ehtiyaclarla vəhdət təşkil edir.
Cinsəlliyin düzgün və sağlam yaşanması insanın özünü daha güvənli və dəyərli hiss etməsinə, münasibətlərdə qarşılıqlı hörmətin və anlaşmanın möhkəmlənməsinə səbəb olur. Cinsəlliyin təhlükəsizliyi və rifahı üçün əsas şərtlərdən biri də qarşılıqlı razılıq, hörmət və səmimiyyətin qorunmasıdır. Münasibətlərdə zorakılıq, məcburiyyət, alçaltma və istismar yolverilməzdir və bu kimi hallarda psixoloji travmalar yaranır, insanın şəxsi sərhədləri pozulur.
Dünya Səhiyyə Təşkilatına görə, cinsi sağlamlıq – cinsəlliyin fiziki, emosional, intellektual və sosial aspektlərinin harmoniya təşkil etməsi, cinsi həyatda insanın özünü xoşbəxt və təhlükəsiz hiss etməsi, istər tək, istərsə də partnyorla birlikdə cinsi münasibətlərdə özünü zorakılıqdan, istismardan və xəstəlik riskindən qorumağı bacarması deməkdir. Hər bir insan cinsəllik haqqında düzgün məlumat almaq, cinsi münasibətləri həm zövq, həm də üremə məqsədilə yaşamaq hüququna malikdir.
Cinsəllik həm bioloji (fiziki), həm də sosial və psixoloji cəhətdən insanın inkişafında vacib rol oynayır. Bioloji cinsiyyət insanın kişi və ya qadın olması ilə müəyyən olunur, lakin toplumsal cinsiyyət (gender) anlayışı insanın cəmiyyətdə qadın və ya kişi kimi necə qəbul edildiyini, hansı rollara və məsuliyyətlərə sahib olduğunu göstərir. Bu fərq adət-ənənələr, mədəniyyət və sosial stereotiplərlə formalaşır və zamanla dəyişə bilir. Müasir dövrdə cinsi oriyentasiya (heteroseksual, homoseksual, biseksual və s.) və gender kimliyi fərqli cinsəllik tipləri kimi qəbul edilir, insanın cinsi marağı, cinsi davranışları və şəxsiyyətinin bir hissəsi kimi formalaşır.
Cinsəllik yalnız cinsi aktdan ibarət deyil. Qucaqlamaq, toxunmaq, baxışmaq, söhbət etmək, bir-birini dinləmək, birlikdə xoş zaman keçirmək kimi davranışlar da cinsəlliyin bir hissəsidir. Eyni zamanda, cinsi münasibətlərdə qarşılıqlı razılıq və hörmət ən əsas prinsiplərdən biridir. Heç bir insan istəmədiyi bir davranışa və ya münasibətə məcbur edilməməlidir. Sağlam cinsi həyat üçün partnyorlar arasında açıq ünsiyyət, istək və sərhədlərin aydın ifadəsi vacibdir.
Güvənli və sağlam cinsi həyatın təməlində qarşılıqlı etimad, səmimiyyət və fiziki təhlükəsizlik dayanır. Eyni zamanda, cinsi yolla keçən xəstəliklərdən, planlaşdırılmamış hamiləlikdən qorunmaq, şiddət və istismardan uzaq durmaq cinsi rifah üçün vacib şərtlərdir. Cinsəlliklə bağlı bütün qərarlar şəxsin öz iradəsi ilə, heç bir təzyiq və məcburiyyət olmadan verilməlidir.
Cinsi sağlamlığın qorunması üçün hər bir fərd cinsi hüquqlarını, cinsəlliklə bağlı riskləri və profilaktik tədbirləri bilməli, lazım olduqda həkim və ya mütəxəssisə müraciət etməyi bacarmalıdır. Cəmiyyətdə cinsi maarifləndirmə, düzgün məlumatın yayılması və stereotiplərin aradan qaldırılması hər kəsin sağlam və təhlükəsiz cinsi həyat sürməsinə kömək edəcəkdir.
