Tibbi ensiklopediya
Xəstəliklər Ensiklopediyası
Simptomlar, diaqnostika və müalicə haqqında yoxlanılmış məlumat. Hazırda 305 material.
Qulaqdibi xəstəliyi
Qulaqdibi xəstəliyi və ya parotit – viruslar vasitəsilə yayılan kəskin infeksiyalı xəstəlik. Əsasən uşaqlarda və yeniyetmələrdə rast gəlinir. Adından da göründüyü kimi qulaqdibi xəstəliyi qulağın ön və aşağı hissəsindəki ağız suyu vəzlərinin şişməsi nəticəsində yaranan bir virus xəstəliyidir. Bu xəstəliyin virusu orqanizmə daxil olduqdan 10–18 gün sonra xəstəlik ortaya çıxır. Xəstəliyə kişilərdə qadınlara nisbətən daha tez-tez rast gəlinir.
Ətraflı oxu →Radiasiya xəstəliyi
Radiasiya xəstəliyi canlı orqanizimdə (məsələn, insanda) müxtəlif növ ionlaşdırıcı şüalara məruz qalma nəticəsində yaranan və zərərli şüalanmanın növündən, onun dozasından, şüa mənbəyinin yerindən, dozanın paylanma vaxtından asılı olaraq bir sıra simptomlarla xarakterizə olunan xəstəlikdir. Radiasiya xəstəliyinin ağır fəsadı immun çatışmazlığıdır ki, bunun nəticəsində infeksiyalar qanyaradıcı orqanların işində pozuntular əmələ gətirir və daxili orqanların fəaliyyətini pozaraq çoxlu orqan çatışmazlığına səbəb olur. Radiasiya xəstəliyini ionlaşdırıcı şüalanmanın yaratdığı yerli radiasiya xəsa...
Ətraflı oxu →Reaktiv artrit
Reaktiv artrit – aseptik iltihabi artrit; 1– 4 həftə əvvəl urogenital və qastrointestinal infeksiya olur; konkret infeksiya ilə əlaqə var, amma oynaq boşluğunda infeksion amil aşkar edilmir. Əsasən 20–40 yaşda olur, urogenital forma daha çox kişilərdə olur. Artrit adətən asimmetrik, oliqoartritik olub, çox vaxtı aşağı ətrafların iri oynaqları zədələnir. Dəyirmi balanit və blennorragik keratodermiya çox xarakterikdir. HLA-B27 pozitivliyində oynaqdan kənar əlamətlər (dəri, göz, entezit) olur. Proqnoz əlverişlidir, ancaq 10–20% xroniki gediş, immunosupressiv müalicəyə ehtiyac olur.
Ətraflı oxu →Refleks simpatik distrofiya
Kompleks regional ağrı sindromu (KRAS Tip 1 və Tip 2) — bəzən Refleks Simpatik Distrofiya (RSD) və ya Refleks Nevrovaskulyar Distrofiya (RND) kimi tanınan, nadir və şiddətli bir nevrovaskulyar və disavtonom pozuntu növü. Bu sindrom xroniki ağrı, nevrovaskulyar və nevropatik simptomlara səbəb olur. Simptomlar geniş müxtəliflik göstərsə də, ənənəvi təzahürü fiziki travma və ya nevrotrop virus infeksiyasından sonra gözlənilən bərpa müddətindən daha uzun müddət davam edən şiddətli ağrı ilə xarakterizə olunur və sonradan zədələnməyən bölgələrə yayıla bilər.
Ətraflı oxu →Rektal qanaxma
Rektal qanaxma — Anal kanaldan öz-özünə qan gəlməsi, defekasiya və ya gücənmə zamanı qan xaric olunması hadisəsidir. Yoğun bağırsağın anal kanala yaxın sol hissəsindən qanaxmalar açıq və parlaq qırmızı rəngli olur. Yoğun bağırsağın sağ yarısından qanaxma tünd rəngdə, mədə və onikibarmaq bağırsaqdan qanaxmalar isə qara rəngdə, qəhvə çöküntüsünə bənzər (melena) olur.
Ətraflı oxu →Residivləşən polixondrit
Residivləşən polixondrit – qığırdaq toxumalarının (qulaq seyvanı, burun, traxeola-ringeal) iltihabı və destruksiyası, qeyri-eroziv, seroneqativ poliartrit, koxlaer və/və ya vestibulyar pozğunluqlar, gözün zədələnməsi baş verir. Çox vaxt vaskulitlər və mielodisplaziya ilə assosiasiya olur.
Ətraflı oxu →Rett sindromu
Rett sindromu (ing. Rett syndrome) - ağır dərəcəli əqli geriliyə səbəb olan irsi psixonevroloji xəstəlik olub, 1:10000 - 1:15000 nisbətində qız uşaqlarında rast gəlinir. Xəstəlik ilk dəfə 1966-cı ildə avstriyalı nevroloq Andreas Rett tərəfindən təsvir edilmişdir. 6-18 aya qədər uşağın inkişafı normal şəkildə davam edir, lakin sonra qız qazanılmış nitq, motor və mövzu-rol bacarıqlarını itirməyə başlayır. Bu vəziyyətin xarakterik xüsusiyyətləri məqsədyönlü olmayan əllərin stereotipik, monoton hərəkətləri, sürtünmə, sıxmadır. Bu zaman nitq çətinləşir, cavablar monoton və ya exolalik olur. Bəzi...
Ətraflı oxu →Revmatik qızdırma
Kəskin revmatik qızdırma və ya KRQ — həssas insanlarda A qrupu beta hemolitik streptekoklar tərəfindən törədilən yuxarı tənəffüs yolları infeksiyasından 1–5 həftə sonra ortaya çıxan, ürək, oynaqlar, beyin, qan damarları, dəri və dərialtı bağ toxumasını tutan sistemik bir xəstəlikdir. KRQ — A qrupu streptekokları tərəfindən törədilmiş faringitin qaliği olaraq yaranmış, ən çox oynaqları və ürəyi, daha az mərkəzi sinir sistemi, dəri və dərialtı toxumaları tutan nonsupuratif (irinsiz) iltihabi cavab reaksiyasıdır.
Ətraflı oxu →Revmatoid artrit
Revmatoid artrit ən çox yayılmış və ağır oynaq xəstəliklərindən biridir. Artrit müxtəlif yaşlarda inkişaf edə bilər. Lakin əsasən artrit 30 yaşından sonra inkişaf edir. Qadınlarda kişilərlə müqayisədə bu xəstəlik daha tez-tez inkişaf edir. Alimlərin məlumatlarına görə, revmatoid artrit əhalinin 1-2%-ndə qeyd olunur. Bu xəstəliyin inkişaf etmə səbəbləri sona kimi araşdırılmayıb. Belə hesab olunur ki, xəstəliyin inkişafında irsiyyət müəyyən rol oynayır. Lakin əksər hallarda bu xəstəlik bir neçə mənfi amillərin (irsiyyət, stress, infeksiya və s.) təsiri nəticəsində inkişaf edir. Revmatoid artr...
Ətraflı oxu →Reya sindromu
Reya sindromu (kəskin qaraciyər çatışmazlığı və ensefalopatiya) qrip, qızılca, suçiçəyi kimi virus xəstəliklərinin təsiri nəticəsində yaranan hərarətin qalxmasını tərkibində asetilsalisil turşusu olan dərmanlarla müalicəsi zamanı, uşaqlarda və yeniyetmələrdə (adətən 4–12 yaş) baş verən nadir, lakin çox təhlükəli bir vəziyyətdir. Sürətlə inkişaf edən ensefalopatiya (beyin ödəmi nəticəsində əmələ gəlir) və qaraciyərdə yağ infiltrasiyasının inkişafı ilə xarakterizə olunur. Reye sindromu hiperammonemiya, qan zərdabında AST, ALT səviyyəsinin artması (3 dəfədən çox) ilə müşayiət olunur. Sindrom o...
Ətraflı oxu →Rift vadisi qızdırması
Rift Vadisi qızdırması (RVF) kəskin transmissiv zoonoz arbovirus xəstəliyidir. Milli və regional səviyyədə 2005-ci il Beynəlxalq Səhiyyə Qaydaları ilə tənzimlənən xəstəliklər qrupuna daxil edilir. Rift Vadisi qızdırmasına səbəb olan arboviruslar Phenuiviridae ailəsinə, Phlebovirus cinsinə, phlebovirus növünə aiddir. Bu virus Cənubi və Şərqi Afrikada geniş yayılmışdır. Virusun daşıyıcıları adi ağcaqanad, Eretmapodites chrysogaster, Aedes cabbalus, Aedes circurnluteolus, Culex theiler ağcaqanadlarıdır. Xəstəliyin Misirə Culex pipiens ağcaqanadları tərəfindən gətirildiyi iddia olunur. Rift Vad...
Ətraflı oxu →Rinit
Rinit (yun. ῥίς, ῥινός - "burun") — burun boşluğu selikli qişasının qıcıqlanması və iltihabı. Ümumi simptomları — burun tutulması, asqırma və burun axıntısıdır. İltihab viruslar, bakteriyalar, qıcıqlandırıcılar və ya allergenlərdən qaynaqlanır. Rinitin ən çox rast gəlinən növü allergik rinitdir, adətən toz və tük kimi havada olan allergenlər səbəb olur.
Ətraflı oxu →Rubinsteyn-Teybi sindromu
Rubinsteyn-Teybi sindromu — 1963-cü ildə ilk dəfə Amerika həkimləri Y. Rubinsteyn və N. Teybi təsvir etmişdirlər. Xəstəlik ağıl zəifliyi olan uşaqlar arasında 0 ,15% hallarda rast gəlinir. Başlıca klinik əlamətləri bunlardır: sifətin anomaliyası, əyri, quş dimdiyinə bənzər burun, əks monqoloid tipli göz yarıqları, çəpgözlük, ptoz, başın kiçik olması, müxtəlif dərəcəli ağıl zəifliyi. Belə uşaqlar boyca balaca, alınları kiçik, yarıyadək tüklə örtülür. Ayaq baş barmaqlarının axırıncı falaqansının enli olması da spesifik əlamətlərdən sayılır. Anomaliya bəzən digər barmaqları da əhatə edir. Bir...
Ətraflı oxu →Salmonellyoz
Salmonellyoz (lat. salmonellosis) daha çox qida zəhərlənməsi kimi tanınan Salmonella tipli bakteriyaların yaratdığı simptomatik infeksiya. Salmonellyoz həm də qida yoluxucu xəstəlikdir və qida qəbulu ilə bədənə daxil olan agentlərin səbəb olduğu adətən yoluxucu və ya toksik təbiətli bir xəstəlik kimi müəyyən edilir.
Ətraflı oxu →Sarı qızdırma
Bu sarı qızdırma virusları tərəfindən törədilir.Törədici 1901 ci ildə W .Reed ,J.Carrol tərəfindən aşkarlanıb.Sarı qızdırma Afrika və Amerika qitələrində 1647 ci ildən məlumdur.Virus sferik formada olub,27–38 mkm böyüklüyündədir.Virus RNTdən,zülaldan və lipdlərdən ibarətdir.Virus 65 °C də 10 dəq yə ,1%li formalin təsirindən 1–2 günə tələf olur.Mühitin turş reaksiyasına davamsızdir.Bu viruslara meymun,ağ siçan,dəniz donuzu,kirpi və s həssasdır.Virus heyvanın daxili üzvlərində , beynində və qanında müşahidə olunur. Sarı qızdırma kəskin ağır keçən xəstəlik olub, insanlarda 30–60%hallarda ölüml...
Ətraflı oxu →Sarkoidoz
Sarkoidoz — 140 ildən çoxdur ki, tanınmasına baxmayaraq hələ də tam səbəbi və müalicəsi bilinməyən tibbin ən çətin, ən dəyişkən xəstəliklərindən biridir. Qadınlarda kişilərə nisbətən çox rast gəlinir. Siqaret çəkənlərdə və 20–40 yaş arası qadınlarda daha çox görünür. Uşaq və yaşlılarda bu xəstəliyə nadir hallarda rast gəlinir. Danimarkalı və isveçlilərdə digər avropa ölkələrinin nümayəndələrinə nisbətən daha çox rast gəlinir. Eyni zamanda afroamerikalilarda digər irqlərə nisbətən rast gəlmə tezliyi 10 dəfə çoxdur. Xəstəlik aylarla, illərlə davam edə bilir. Xəstəliyin etiologiyası barədə tam...
Ətraflı oxu →Sarkoma
Sarkoma — bədxassəli şişdir, mezenximal (birləşdirici toxuma) mənşəli hüceyrələrdən yaranan xərçəng növüdür. Birləşdirici toxuma sümük, qığırdaq, əzələ, yağ, damar və ya digər struktur toxumaları əhatə edən geniş bir termindir və sarkomalar bu toxumaların hər hansı birində yarana bilər. Nəticədə, şişin yarandığı xüsusi toxuma və hüceyrə növünə görə təsnif edilən sarkomanın bir çox alt növləri var. Sarkomalar ilkin birləşdirici toxuma şişləridir, yəni birləşdirici toxumalarda yaranır. Bu, bədənin başqa yerindən (məsələn, ağciyər, döş toxuması və ya prostat vəzi) xərçəngin birləşdirici toxuma...
Ətraflı oxu →Selektiv IgA defisiti
Selektiv IgA defisiti – ən çox rast gələn I immunodefisit xəstəlikdir, istənilən yaşda xroniki residivləşən infeksiyalarla gedir, IgG və IgM normal olduğu halda, IgA azalır, autoantitellərin (xüsusi ilə RF və ANA) olmasına baxmayaraq autoimmun xəstəliklərin aşkar klinik əlamətləri yoxdur, amma sistem və orqan-spesifik autoimmun xəstəlik əmələ gəlmə riski yüksəkdir.
Ətraflı oxu →