Tibbi ensiklopediya
Xəstəliklər Ensiklopediyası
Simptomlar, diaqnostika və müalicə haqqında yoxlanılmış məlumat. Hazırda 179 material.
Qastroezofageal reflüks (QÖXR)
QÖXR mədə turşusunun qida borusuna geriyə qayıtmasıdır. Xroniki yanma (ürək yanması) və regurgitasiya ilə xarakterizə olunur; uzunmüddətli gediş ezofagitə səbəb ola bilər.
Ətraflı oxu →Qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyi
Qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyi — Mədə tərkibinin (turşusunun) patoloji şəkildə mədədən ezofaqusa (qida borusuna) doğru geri gəlişi qastro-ezofageal reflyuksdur. Xəstələr döş qəfəsinin arxasında yanma (heartburn) şikayəti ilə müraciət edə bilərlər. Bəzən qida borusunun arxasındakı yanmadan başqa qidaların və suyun ağıza gəlməsi şəklində də baş verir. Ezofaqeal reflyuks tez tez yeməklərdən sonra olur. Qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyinə, bütün dünyada olduğu kimi Azərbaycanda də çox rastlanır. Ölkəmizdə aparılan bir çalışmada, cəmiyyətin 20%-də qastro-ezofageal reflyuks xəstəliyi aşkar...
Ətraflı oxu →Qastroşizis
Qastroşizis (yun. γαστροσχίσις gástro və s-chísis/s-chísma sözlərindən götürülmüş mədə , qarın və yarıq mənalarını verir) qarın ön divarının anadangəlmə qüsurudur. Qarın boşluğundan çölə açılan yarıqdan bağırsaqların və bəzən də digər orqanların ilgəkləri müşahidə olunur. Göbək nahiyyəsində və ya bu nahiyədən bir qədər sağ tərəfdə intrauterin inkişaf zamanı kortəbii olaraq əmələ gəlir. Omfaloseldən fərqli olaraq, bura göbək daxil deyildir (göbək ciyəsinin qastroşizisin yan tərəfinə normal yapışması müşahidə edilir). Bu zaman orqanlar parietal periton və amnion ilə örtülmür.
Ətraflı oxu →Qəbizlik
Qəbizlik — Qəbizlik nadir və ya çətin bağırsaq hərəkətlərinə aiddir. Nəcislər çox vaxt sərt və quru olur. Digər simptomlar arasında qarın ağrısı, şişkinlik və bağırsaqların tam boşalmadığı hissi ola bilər. Qəbizliyin ağırlaşmalarına hemoroid, anal fissura və ya nəcisin tıxanması daxil ola bilər. Böyüklərdə bağırsaq hərəkətlərinin normal tezliyi həftədə üç dəfədir. Körpələr gündə üç-dörd dəfə, kiçik uşaqlar isə gündə iki-üç dəfə nəcis edirlər. Qəbizliyin bir çox səbəbi var. Ümumi səbəblərə nəcisin yavaş hərəkəti, bağırsaq sindromu və çanaq dibinin pozulması daxildir. Əsas müşayiət olunan xəs...
Ətraflı oxu →Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu və ya QBS — bağırsaq və beyin arasındakı əlaqənin xroniki pozulması nəticəsində əmələ gələn və geniş yayılmış xəstəlik. Klinik praktikada QBS-nin simptomlarına tez-tez baş veren qarın ağrısı və bağırsaq hərəkəti pozğunluqları aid edilir. "Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu" termini bağırsaq hərəkətlərinin dəyişməsi nəticəsində, xroniki qarın ağrısı olan xəstələrin anekdotik, simptomatik məlumatlarından yaranmışdır.
Ətraflı oxu →Qısa bağırsaq sindromu
Qısa bağırsaq sindromu — malabsorbtiv çatmazlığının digər formalarına kəskin bağırsaq keçməzliyi və kor ilgək sindromu aid edilə bilər.
Ətraflı oxu →Qışda qalma sindromu
Qışda qalma sindromu — Antarktida (və ya Arktika) qışında, yəni yeddi- səkkiz ay davam edən qışda yaşayan şəxslərdə meydana gələn bir vəziyyət. Bu vəziyyət, Antarktikada və ya Thule, Alert, Eureka kimi qütb bazalarındakı tədqiqat stansiyalarında yaşayan şəxslərdə müşahidə edilmişdir. Qışda qalma sindromu, müxtəlif davranış və tibbi pozğunluqlardan ibarətdir. Bunlara əsəbilik, depressiya, yuxusuzluq, yaddaşın zəifləməsi, aqressiv davranışlar və sinirli bağırsaq sindromu daxildir.
Ətraflı oxu →Qlükaqonoma
Qlükaqonoma — mədəaltı vəzinin alfa hüceyrələrinin çox nadir bir şişidir və qlükaqon hormonunun həddindən artıq istehsalı ilə nəticələnir. Adətən nekrolitik köçəri eritema kilo itkisi və yüngül şəkərli diabet ilə əlaqəli olan qlükaqonomlu insanların əksəriyyətində kortəbii şəkildə büruzə verir. Bununla belə, halların təxminən 10%-i çoxsaylı endokrin neoplaziya tip 1 (MEN-1) sindromu ilə əlaqələndirilir.
Ətraflı oxu →Radiasiya xəstəliyi
Radiasiya xəstəliyi canlı orqanizimdə (məsələn, insanda) müxtəlif növ ionlaşdırıcı şüalara məruz qalma nəticəsində yaranan və zərərli şüalanmanın növündən, onun dozasından, şüa mənbəyinin yerindən, dozanın paylanma vaxtından asılı olaraq bir sıra simptomlarla xarakterizə olunan xəstəlikdir. Radiasiya xəstəliyinin ağır fəsadı immun çatışmazlığıdır ki, bunun nəticəsində infeksiyalar qanyaradıcı orqanların işində pozuntular əmələ gətirir və daxili orqanların fəaliyyətini pozaraq çoxlu orqan çatışmazlığına səbəb olur. Radiasiya xəstəliyini ionlaşdırıcı şüalanmanın yaratdığı yerli radiasiya xəsa...
Ətraflı oxu →Rapunzel sindromu
Rapunzel sindromu — İnsanlarda saç yemək (trixofagiya) nəticəsində yaranan son dərəcə nadir bir bağırsaq xəstəliyi. Sindrom, Qrimm qardaşlarının nağılından uzun saçlı qız Rapunzelin adı ilə adlandırılmışdır. Trixofagiya bəzən saç yolma pozğunluğu olan trixotillomaniya ilə əlaqələndirilir. Bu sindrom, "trixobezor"un nadir və qeyri-adi bir formasıdır.
Ətraflı oxu →Rektal qanaxma
Rektal qanaxma — Anal kanaldan öz-özünə qan gəlməsi, defekasiya və ya gücənmə zamanı qan xaric olunması hadisəsidir. Yoğun bağırsağın anal kanala yaxın sol hissəsindən qanaxmalar açıq və parlaq qırmızı rəngli olur. Yoğun bağırsağın sağ yarısından qanaxma tünd rəngdə, mədə və onikibarmaq bağırsaqdan qanaxmalar isə qara rəngdə, qəhvə çöküntüsünə bənzər (melena) olur.
Ətraflı oxu →Rektovaginal fistul
Rektovaginal fistul — doğuş, travma və ya digər səbəblərdən düz bağırsaq və uşaqlıq yolu arasında yaranan patoloji əlaqədir.
Ətraflı oxu →Retroqrad eyakulyasiya
Retroqrad eyakulyasiya, Toxumun geriyə boşalması, Eyakulyator reflüks, Geriyə boşalma — xayalarda yaranan toxum mayesinin normalda uretra vasitəsilə xaricə atılması əvəzinə sidik kisəsinə doğru yönəlməsi halı. Adətən sidik kisəsinin sfinkteri (bağlayıcı əzələsi) boşalma ərəfəsində yığılır və sidik kisəsini tamamilə bağlayır. Bu, həm sidiyin axmasının qarşısını alır, həm də eyakulyasiya zamanı toxum mayesinin sidik kisəsinə keçməsinə mane olur. Nəticədə sperma uretra vasitəsilə, ən az müqavimət göstərən yolla orqanizmdən xaric olur. Əgər sidik kisəsi sfinkteri normal fəaliyyət göstərmirsə, t...
Ətraflı oxu →Reya sindromu
Reya sindromu (kəskin qaraciyər çatışmazlığı və ensefalopatiya) qrip, qızılca, suçiçəyi kimi virus xəstəliklərinin təsiri nəticəsində yaranan hərarətin qalxmasını tərkibində asetilsalisil turşusu olan dərmanlarla müalicəsi zamanı, uşaqlarda və yeniyetmələrdə (adətən 4–12 yaş) baş verən nadir, lakin çox təhlükəli bir vəziyyətdir. Sürətlə inkişaf edən ensefalopatiya (beyin ödəmi nəticəsində əmələ gəlir) və qaraciyərdə yağ infiltrasiyasının inkişafı ilə xarakterizə olunur. Reye sindromu hiperammonemiya, qan zərdabında AST, ALT səviyyəsinin artması (3 dəfədən çox) ilə müşayiət olunur. Sindrom o...
Ətraflı oxu →Sarılıq
Sarılıq – əsasən qaraciyərin və ya ödün funksiyasının pozulması nəticəsində baş verən xəstəlikdir. Qarın boşluğunda və qara ciyərdə ağrılarla müşayiət olunur. Göz ağının və dərinin hissediləcək qədər sarı rəng alması baş verir. Müalicə olunmazsa, ölümlə nəticələnə bilər.
Ətraflı oxu →Sarı qızdırma
Bu sarı qızdırma virusları tərəfindən törədilir.Törədici 1901 ci ildə W .Reed ,J.Carrol tərəfindən aşkarlanıb.Sarı qızdırma Afrika və Amerika qitələrində 1647 ci ildən məlumdur.Virus sferik formada olub,27–38 mkm böyüklüyündədir.Virus RNTdən,zülaldan və lipdlərdən ibarətdir.Virus 65 °C də 10 dəq yə ,1%li formalin təsirindən 1–2 günə tələf olur.Mühitin turş reaksiyasına davamsızdir.Bu viruslara meymun,ağ siçan,dəniz donuzu,kirpi və s həssasdır.Virus heyvanın daxili üzvlərində , beynində və qanında müşahidə olunur. Sarı qızdırma kəskin ağır keçən xəstəlik olub, insanlarda 30–60%hallarda ölüml...
Ətraflı oxu →Sarkoidoz
Sarkoidoz — 140 ildən çoxdur ki, tanınmasına baxmayaraq hələ də tam səbəbi və müalicəsi bilinməyən tibbin ən çətin, ən dəyişkən xəstəliklərindən biridir. Qadınlarda kişilərə nisbətən çox rast gəlinir. Siqaret çəkənlərdə və 20–40 yaş arası qadınlarda daha çox görünür. Uşaq və yaşlılarda bu xəstəliyə nadir hallarda rast gəlinir. Danimarkalı və isveçlilərdə digər avropa ölkələrinin nümayəndələrinə nisbətən daha çox rast gəlinir. Eyni zamanda afroamerikalilarda digər irqlərə nisbətən rast gəlmə tezliyi 10 dəfə çoxdur. Xəstəlik aylarla, illərlə davam edə bilir. Xəstəliyin etiologiyası barədə tam...
Ətraflı oxu →Seboreyalı dermatit
Seboreyalı dermatit və ya seboreik dermatit xroniki bir dəri xəstəliyidir. Simptomlar arasında qabıqlı, pulcuqlu, yağlı və bəzən qaşınan və iltihablı dəri olur. Yağ istehsal edən vəzilərlə zəngin olan dərinin sahələri tez-tez baş dərisi, üz və sinə də daxil olmaqla təsirlənir. Körpələrdə əsasən baş dərisi təsirlənir. Baş dərisinin yüngül seboreik dermatiti, dərinin quru, qabıqlı təbiətinə görə kəpək kimi təsvir edilə bilər. Lakin, kəpək baş dərisinin hər hansı bir quruluğuna və ya qabıqlanmasına aid ola bildiyindən, bütün kəpək seboreik dermatit deyil. Seboreik dermatit bəzən səhvən seborey...
Ətraflı oxu →