Tibbi ensiklopediya
Xəstəliklər Ensiklopediyası
Simptomlar, diaqnostika və müalicə haqqında yoxlanılmış məlumat. Hazırda 305 material.
Antisosial şəxsiyyət pozuntusu
Antisosial şəxsiyyət pozuntusu (ing. Antisocial personality disorder; ASDP) — digər insanların hüquq və rifahına etinasızlıqla xarakterizə olunan xroniki davranış nümunəsi ilə müəyyən edilən şəxsiyyət pozuntusu. ASDP olan şəxslər çox vaxt sosial normalara zidd davranış nümayiş etdirirlər ki, bu da şəxslərarası münasibətlərdə, əmək fəaliyyətində və hüquqi məsələlərdə problemlərə səbəb olur. Bu vəziyyət, ümumiyyətlə, uşaqlıq və ya erkən yeniyetməlik dövründə özünü göstərir; bununla yanaşı, davranış problemlərinin müşayiət olunma tezliyi yüksək olur və simptomlar gec yeniyetməlik və erkən yetk...
Ətraflı oxu →Appendisit
Appendisit (lat. appendicitis) — kor bağırsağın soxulcanabənzər çıxıntısının iltihabı. Qarın boşluğunun ən geniş yayılmış kəskin xəstəliyi hesab olunur. Appendisit çox vaxt daima bağırsaqlarda qalan və normal həzm prosesi üçün lazım olan qarışıq qeyri-spesfik bakteriyaların fəaliyyəti ilə əlaqədar baş verir. Qeyri-spesfik bakteriyalardan bağırsaq çöpləri üstünlük təşkil edir. Soxulcanabənzər çıxıntının spesifik flora ilə (vərəm, sifilis və s.) zədələnməsinə çox nadir hallarda təsadüf edilir. Morfoloji olaraq kataral (ancaq selikli qişanın iltihabı), fleqmonoz (çıxıntının bütün qişalarının i...
Ətraflı oxu →Apraksiya
Apraksiya (lat. apraxia yun. ἀπραξία — "fəaliyyətsizlik") — Böyük beyin yarımkürələri və ya döyənək cismin (lat. corpus collosum) aparıcı yollarının zədələnməsindən irəli çıxan məqsədyönlü hərəki fəaliyyət pozğunluğu. Apraksiyanın kinetik, kinestetik və konstruktiv formaları var. Kinetik Apraksiya zamanı müəyyən iş görmək üçün tələb olunan hərəkətlərdə ardıcıllıq pozulur. Xəstə ətrafdakı cismlərdən necə istifadə edəcəyini unudur. Kinestetik Apraksiya zamanı xəstə ayrı-ayrı hərəkətləri ya heç edə bilmir, ya da təhrif olunmuş şəkildə edir. Konstruktiv Apraksiyada xəstə asimmetrik elementli hə...
Ətraflı oxu →Araknofobiya
Araknofobiya — İnsanların hörümçəklərdən və ya onların yaşadığı mühitdən qorxmalarını izah edən fobiya.
Ətraflı oxu →Arktik quduzluq virusu
Arktik quduzluq virusu Alyaskanın, Kanadanın, Qrenlandiyanın və Rusiyanın arktika bölgələrində yayılan quduz lissavirusun bir ştamıdır. İsveçdə və Norveçin materik hissəsində 100 ildən artıqdır ki, bu virusa rast gəlinməmişdir. Lakin, Svalbardda virusa yoluxma halı qeydə alınmışdır. 1989-cu ildən bəri Finlandiyada virusa yoluxma halı aşkar edilməmişdir. Arktika tülküsü virusun əsas yayılma mənbəyi hesab edilir. Arktik quduzluq virusu Rhabdoviridae ailəsinə və Lyssavirus cinsinə aid edilir. Arktika quduzluğu virusun dörd quduz genotipindən biridir. Bu genotiplərin hər biri meyvə və həşərat y...
Ətraflı oxu →Arqiroz
Arqiroz və ya arqiriya (q.yun. ἄργυρος — gümüş + -ia) — gümüşün, onun birləşmələrinin, gümüş tozunun, koloidal gümüşün və ya gümüş nanohissəciklərin bədənində uzun müddət çöküntü nəticəsində yaranan bir xəstəlik. Gümüşü və ya mavi-boz rəngli çalar alan dərinin güclü dönməz piqmentasiyası ilə xarakterizə olunur. Lazer terapiyası və ya dermabraziya məhdud kömək edə bilsə də, müalicəsi yoxdur. Arqirozun inkişafı gümüşə əsaslanan vəsaitlərin nəzarətsiz və səmərəsiz istifadəsi hallarında qeydə alınıb . Gümüşün istehsalı və emalı ilə məşğul olan işçilərdə də arqioz xəstəliyi barədə məlumat verili...
Ətraflı oxu →Aseptik meningit
Aseptik meningit (ing. Aseptic meningitis) — beyin və onurğa beynini əhatə edən membranın serebrospinal maye testinin nəticəsi mənfi olan xəstələrdə beyin qişasının iltihabı. Aseptik meningitə viruslar, mikobakteriyalar, spiroketlər, göbələklər, dərmanlar və bədxassəli xəstəliklər səbəb olur. Həm meningit, həm də aseptik meningit üçün testlər əsasən eynidir. Bel ponksiyonu vasitəsilə serebrospinal maye nümunəsi götürülür və infeksiyanın olub olmadığını müəyyən etmək üçün leykositlərin hüceyrələrinin sayı üçün yoxlanılır və faktiki səbəbi görmək üçün əlavə testlər götürülür.
Ətraflı oxu →Aspergilloz
Aspergilloz — Aspergillus cinsinə aid göbələklərin törətdiyi geniş spektrli xəstəlikləri əhatə edən anlayışdır. Ən çox rast gəlinən formalar allergik bronxopulmonar aspergilloz, aspergilloma (invaziv olmayan aspergilloz) və ağciyərlərin invaziv aspergillozudur. İnsanların əksəriyyəti gündəlik həyatda aspergilloz sporları ilə nəfəs alır. Lakin, immun sistemi zəifləmiş şəxslərdə (xəstəlik nəticəsində və ya immunosupressiv müalicə fonunda) bu xəstəlik inkişaf edir. Nəticədə kəskin leykoz və hematopoetik hüceyrə transplantasiyası meydana gəlir ki, bu da ölümlə nəticələnir. Ən çox rast gəlinən y...
Ətraflı oxu →Astiqmatizm
Astiqmatizm – gözün refraktiv gücündə fırlanma asimmetriyasından qaynaqlanan qırılma qüsurunun bir növüdür. Bu, istənilən məsafədə təhrif və ya bulanıq görmə ilə nəticələnir. Bu, gözün optik sisteminin defekti, gözün şüasındırma qüvvəsinin əsas meridianlarda eyni olmamasıdır. Astiqmatizmin əsas səbəbi buynuz qişanın qeyri-sferik olmasıdır, yəni ki, əsas meridianlarda əyrilik radiuslarının fərqli olmaları. Gözdə iki əsas, bir birinə perpendikulyar meridian var. Bunlardan biri ən güclü şüasındırma qabiliyyətinə malikdi, ikincisi isə ən zəif. Bu meridianların şüasındırma qüvvəsində fərq böyük...
Ətraflı oxu →At qripi
At qripi (ing. Eastern equine encephalitis virus) – Togaviridae fəsiləsinə aid virus növü. Atları öldürən bu virus nadir hallarda insan da ölümünə səbəb olur. Kanadanın Nova Skotiya əyalətində ağcaqanadlardan virusa yoluxan bir at ölüb. əyalətin baytar həkimi Rob Kerr məsələ ilə bağlı açıqlama verib. O deyib ki, həmin at "Eastern equine encephalitis" adlanan at qripindən ölüb. Bu qrip növü atlarda beyin iltihabına yol açır. Bu virus elmə çoxdan məlumdur, Amerika Yoluxucu Xəstəliklərə Nəzarət və Mübarizə Mərkəzində qeydiyyata alınıb və öyrənilib. "Quş qripi"nə yoluxmuş toyuq və quşları sanca...
Ətraflı oxu →At quyruğu sindromu
At quyruğu sindromu – onurğa beyni kötüklərinin bel-oma nahiyəsində sıxılması nəticəsində onurğa sutununun aşağı hissəsində ağrı, aşağı ətraflarda əzələ zəifliyi, yəhərvarı anesteziya (S4 zədələnməsi), həmçinin sidik və nəcisi saxlaya bilməmək. Səbəblər – fəqərə diskinin yırtığı, şiş, infeksion xəstəliklər, re-gionar anestesiya ilə bağlı ağırlaşma.
Ətraflı oxu →Autizm
Autizm — həmçinin autizm spektr pozuntusu (ASP) kimi də tanınır — sosial ünsiyyət və qarşılıqlı əlaqədə fərqlər və ya çətinliklər, proqnozlaşdırıla bilənlik və rutininə güclü ehtiyac və ya üstünlük, hiss orqanlarının məlumatı emal etməsində fərqlilikər, müəyyən mövzulara fokuslanmış maraqlar və təkrarlanan davranışlarla xarakterizə olunan bir hal. Autizmin xüsusiyyətləri erkən uşaqlıqdan etibarən özünü göstərir və adətən insanın bütün həyatı boyunca davam edir. Autizm neyroinkişaf pozuntusu kimi təsnif edilir və rəsmi diaqnozun qoyulması üçün mütəxəssis tərəfindən bu xüsusiyyətlərin insanın...
Ətraflı oxu →Autoimmunitet
Autoimmunitet orqanizmin öz sağlam hüceyrələrinə və toxumalarına qarşı immun reaksiyaları sistemidir. Bu cür anormal immun reaksiya nəticəsində yaranan hər hansı bir xəstəliyə "autoimmun xəstəlik" deyilir. Autoimmun xəstəliklərin simptomları, ilk növbədə, xəstəliyin spesifik növündən və təsir etdiyi bədənin hissəsindən asılı olaraq geniş şəkildə fərqlənə bilər. Simptomlar müxtəlifdir və mülayimdən şiddətə qədər dəyişən keçici ola bilər və adətən bədən hərarətində cüzi artım, yorğunluq və ümumiyyətlə özünü pis hiss etmək halları olur. Bununla belə, bəzi autoimmun xəstəliklər oynaq ağrısı, də...
Ətraflı oxu →Axiliya
Axiliya (yun. a + yun. χυλός – şirə) – mədə şirəsində xlorid turşusu və pepsin fermentinin olmaması ilə səciyyələnən patoloji vəziyyət. Axiliya mədənin vəzi apratının anadan gəlmə funksional zəifliyi, mədənin selikli qişasının xəstəliyi (atrofik qastritdə mədə vəzilərinin zədələnməsi) və ya başqa xəstəliklərin (intoksikasiyalar, anemiyanın bəzi formaları, sinir sisteminin funksional xəstəlikləri və s.) təzahürüdür.
Ətraflı oxu →Axondroplaziya
Axondroplaziya (axondroplastik — cırtdanlıq) — autosom dominant əlamət olub, sümük sistemində baş verən ümumi xəstəlik: borulu sümüklərin epizifar qığırdağında baş verən pozulmalar, bədənin normal inkişaf etməsinə baxmayaraq ətrafların qeyri-bərabər nisbətdə qısalığı.
Ətraflı oxu →Ayaq göbələyi
Ayaq göbələyi (lat. Tinea pedis) – yoluxucu xəstəlik olub, ayaq barmaqlarının arasında əmələ gəlir. İlk zamanlar solğun ağ və sarı ləkələr kimi yaranır sonra isə xoşagəlməz və ağrılı bir problemə çevrilir. Ayaq göbələyinə adətən tez-tez tərləyən ayaqlarda daha çox rast gəlinir. Bədənin dərisindən asılı olaraq bu infeksiyanın müalicəsi bəzən asan bəzən isə həddindən artıq çətin ola bilər.
Ətraflı oxu →Babasil
Babasil (ing. Hemorrhoid) — düz bağırsağın ən aşağı hissəsində selikli qişanın altında yerləşən venoz damar toxumasının (düyünlərin) patoloji şəkildə dəyişməsindən ibarətdir. Qəbizlik, düz bağırsağın venoz sistemində durğunluq və digər faktorların təsiri altında bu düyünlərin öz yerini dəyişməsi baş verir. Bir çox hallarda düyünlərin ölçüləri xeyli artaraq onların hətta anal dəlikdən xaricə çıxmasına, qanaxmaya, ağrıların və s. əlamətlərin yaranmasına səbəb olur. Bu halda xəstədə hemorroy xəstəliyinin olmasını qeyd etmək olar. Babasil xəstəliyinin əvvəlində defekasiya aktının bir qədər çəti...
Ətraflı oxu →Baccio-Yoşinari sindromu
Baccio-Yoşinari sindromu (BYS) — Braziliyada müşahidə edilən və Laym xəstəliyinə bənzəyən, lakin ondan fərqli xüsusiyyətlər daşıyan bir infeksion xəstəlik.
Ətraflı oxu →