Angioqrafiya nədir?
Angioqrafiya qan damarlarını araşdırmaq üçün istifadə edilən rentgen görüntüləmə üsuludur. Bu, qana kontrast adlanan xüsusi bir boyanın yeridilməsini nəzərdə tutur. Angioqrafiya qan damarlarına təsir edən müxtəlif problemlərin diaqnozu və araşdırılmasına imkan verir.
Angioqrafiyanın hansı növləri var?
Əsasən üç növ angioqrafiya var. Bunlar;
Koronar angioqrafiya
Koronar angioqrafiya aterosklerotik koronar arteriya xəstəliyinin (CAD) mövcudluğunu və dərəcəsini təyin etmək üçün qızıl standart testdir.
Beyin angioqrafiyası
Beyində və ətrafındakı qan damarlarını yoxlamaq üçün istifadə olunur.
Ağciyər angioqrafiyası
Qan laxtalanmalarını (ağciyər emboliyası) və ağciyərlərdə qan axınındakı digər tıxanmaları aşkar etmək üçün istifadə olunur.
Böyrək angioqrafiyası
Böyrəklərə qan axınına təsir edən hər hansı tıxanma və ya anormallıqları aşkar etmək üçün istifadə olunur.
Angioqrafiya niyə aparılır?
Anjiyogram qan damarlarında (arteriyalar və ya damarlar) tıxanmaları və ya dar ləkələri axtarmaq üçün edilən bir prosedurdur.
Angioqrafiya ilə aşağıdakı xəstəliklər diaqnoz edilə bilər:
- İnfarkt və ya vuruş potensialı
- Periferik arteriya xəstəliyi
- Beyin anevrizmaları
- Qan laxtalanması və ya ağciyər emboliyası
- Böyrək qan tədarükü blokadaları
Angioqrafiya necə aparılır?
Anjiyograma başlamazdan əvvəl xəstə ürək ritmi kimi müəyyən parametrləri izləyən bir cihaza qoşulur. Lokal anesteziya altında arteriyalarınızdan birində kiçik bir kəsik (adətən qasıq və ya biləyin yaxınlığında) edilir və kateter daxil edilir. Kateter diqqətlə təsirlənmiş əraziyə doğru irəliləyir və kontrast maddə yeridilir. Görüntü tamamlandıqdan sonra kateter bədəndən çıxarılır. Kateter çıxarıldıqdan sonra sıxac və ya tıxacla əl ilə sahəyə təzyiq tətbiq olunur. Ümumiyyətlə, prosedur zamanı heç bir ağrı və ya narahatlıq hiss olunmur.
Angioqrafiya riskli prosedurdurmu?
Anjiyogramın riskləri azdır. Ümumiyyətlə, heç bir ağırlaşma inkişaf etmədikdə və xəstənin şikayəti yoxdursa, xəstə həmin gün evə buraxılır. Anjiyogramdan sonra mümkün fəsadlara qanaxma, qanaxma, infeksiya, zədələnmiş qan damarları və ya böyrək problemləri daxildir.
Angioqrafiya neçə saat çəkir?
Anjiyoqramma proseduru təxminən 20-30 dəqiqə çəkə bilər. Ancaq vaxt xəstədən xəstəyə dəyişə bilər.
Angioqrafiya qərarı necə verilir?
Anjiyograma başlamazdan əvvəl, həkim müayinəsi zamanı xəstənin simptomları diqqətlə qiymətləndirilir. Sinə ağrısı, ürək döyüntüsü və ya infarkt əlamətləri varsa, angioqramma tövsiyə olunur.
Ürək böhranının simptomlarına aşağıdakılar daxil ola bilər:
- Sinə içində təzyiq, sıxma, ağrı, sıxma və ya ağrı kimi hiss edilə bilən ağrı.
- Çiyin, qola, arxaya, boyuna, çənəyə, dişlərə və ya bəzən yuxarı qarına yayılan ağrı və ya narahatlıq.
- Soyuq tər.
- Tükənmişlik.
- Ürək yanması və ya həzmsizlik.
- Başgicəllənmə və ya başgicəllənmə.
- Bulantı və ya qusma.
- Nəfəs darlığı.
- Çaxnaşma hücumuna bənzər bir narahatlıq hissi.
- Öskürək və ya hırıltı.
Serebral angioqrafiya üçün aşağıdakı simptomlar nəzərə alına bilər:
- Şiddətli baş ağrısı və/və ya başgicəllənmə
- Nitq pozğunluqları
- Görmə problemləri (bulanıq və ya ikiqat görmə)
- Dayanarkən və ya gəzərkən tarazlığın itirilməsi
Ağciyər angioqrafiyası zamanı aşağıdakı simptomlar nəzərə alına bilər:
- Qanın ağciyərlərə getmədiyini göstərən əlamətlər
- Sinə ağrısı
- Qan damarlarının şişməsi
- Nəfəs darlığı
- Başgicəllənmə və/yaxud başgicəllənmə
- Bayılma
Böyrək angioqrafiyası zamanı aşağıdakı simptomlar nəzərə alına bilər:
- Sidik vərdişlərində əhəmiyyətli dəyişikliklər
- Yüksək qan təzyiqi
- Bulantı və/və ya qusma
- Yanğın
- Bel ağrısı
Qasıq və biləkdən angioqrafiya necə aparılır?
Qasıq və ya bilək nahiyəsindən aparılan angioqramma zamanı damara bir növ rentgen cihazı olan kateter adlanan uzun, nazik iynə daxil edilir. Bir dəfə damara daxil edilən bu cihaz rentgen şüasında damarları daha aydın görmək üçün bir növ tibbi boyadan istifadə edir, sonra isə onun təsviri alınır.
Kimlər bilək angioqrafiyasından keçə bilməz?
Xəstənin biləyinin ortopedik və ya anatomik problemlərinin olduğu və ya radial arteriya çox uzun müddət əvvəl tutulduğu hallarda biləyin angioqrafiyası aparılmır.
Kimlər qasıq angioqrafiyasından keçə bilməz?
Anjiyogramdan əvvəl edilən müayinələrdə şəxsin qasıq nahiyəsində və ya o nahiyədəki bud damarında əməliyyata mane olan bir vəziyyət varsa, biləkə üstünlük verilə bilər.
Qasıq angioqrafiyası ilə bilək angioqrafiyası arasındakı fərqlər nələrdir?
Bilək və ya qasıq angioqrafiyası arasında görüntüləmədə heç bir fərq yoxdur. Yeganə fərq kateter yerinin yeridir. Hansı prosedurun xəstə üçün ən uyğun olduğunu müəyyən etmək vacibdir. Üstünlükləri və mənfi cəhətləri xəstədən asılı olaraq dəyişə bilər.
Angioqrafiyadan əvvəl nə etmək lazımdır?
Anjiyogramdan əvvəl müəyyən qan testləri aparılır. Prosedur zamanı xəstə oruc tutmalıdır. Buna görə də, bir gecə əvvəl heç bir şey yeməmək tövsiyə olunur. İstifadə olunan hər hansı dərman haqqında məlumat əvvəlcədən verilməlidir. Prosedur zamanı xəstəni müşayiət edən şəxs olmalıdır.
Angioqrafiyadan sonra nələrə diqqət edilməlidir?
Prosedurdan sonra xəstələr qanaxmanın qarşısını almaq üçün dörd-altı saat düz yatmalıdırlar. Potensial ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün prosedurdan sonra ilk 2-3 gün ərzində prosedur sahəsi təsirdən qorunmalı və ağır yüklərdən qaçınılmalıdır. Evə qayıtdıqdan sonra, kateter yerində qanaxma, ağrı, infeksiya əlamətləri, ayaqlarda həddindən artıq uyuşma və zəiflik və ya nəfəs darlığı ilə qarşılaşsanız, təcili tibbi yardım axtarmalısınız.
