Allergiya – körpənin orqanizminin müəyyən bir qidaya, ətrə, toza, dərman və ya başqa bir xarici maddəyə qarşı həddindən artıq və fərqli reaksiya göstərməsidir. Körpəlik dövründə immun sistemi hələ tam formalaşmadığı üçün allergik reaksiyalar olduqca tez-tez rast gəlinir. Allergiya həm dəridə, həm də tənəffüs yollarında, bəzən isə mədə-bağırsaq sistemində müxtəlif əlamətlərlə özünü göstərə bilər. Valideynlər üçün əsas məsələ allergiyanın səbəbini düzgün müəyyənləşdirmək və vaxtında həkimə müraciət etməkdir.
Allergiyanın Əsas Səbəbləri
- Qida allergiyası: Ən çox inək südü, yumurta, buğda, balıq, çərəzlər, sitrus meyvələr və bəzi tərəvəzlərə qarşı olur. Əlavə qidalara keçid dövründə və ya ana südü ilə bəslənən körpələrdə ananın qidalanmasına bağlı olaraq da baş verə bilər.
- Kontakt allergiyası: Dəri ilə təmasda olan sabun, yuyucu vasitələr, bəzi paltar materialları, krem və ya losyonlar səbəb ola bilər.
- Dərman allergiyası: Antibiotiklər və ya digər dərman preparatları.
- Ətraf mühit allergenləri: Ev tozu, heyvan tükü, polen və ya kif göbələkləri kimi.
Allergiyanın Əlamətləri
- Dəridə səpkilər, qızartı, qabarcıqlar, qaşınma,
- Dodaqlarda, gözlərdə və ya bədənin başqa hissələrində şişkinlik,
- Burunda axıntı, asqırma, burun tutulması,
- Tez-tez öskürək və tənəffüs çətinliyi,
- Qarında ağrı, qusma, ishal və ya nəcisdə dəyişiklik.
Allergiyanın əlamətləri bəzən dərhal, bəzən isə bir neçə saat və ya gün sonra özünü göstərə bilər. Ən təhlükəli hal – “anafilaksiya” adlanan güclü allergik reaksiya zamanı, körpənin nəfəs alması çətinləşir, dodaqlar və barmaqlar göyərir, huşu itə bilər. Bu hal təcili tibbi yardım tələb edir!
Evdə Valideynlər Nə Etməlidir?
- Körpədə allergik reaksiya baş verərsə, ona şübhəli gələn yeni qidanı və ya dəriyə sürtülən vasitəni dərhal dayandırmaq lazımdır.
- Dəri səpkiləri olduqda, həmin sahəni yuyub, təmiz və quru saxlayın, heç bir krem və ya məlhəm həkim təyini olmadan istifadə etməyin.
- Qida allergiyasından şübhələnirsinizsə, bir müddət yeni qidaları dayandırıb, reaksiyanı müşahidə edin və siyahı tutun.
- Kontakt allergiyadan qorunmaq üçün körpənin dərisinə yalnız təbii, parfümsüz və hipoallergen vasitələr istifadə etmək lazımdır.
- Dərman allergiyası zamanı, həmin dərmanı dərhal kəsin və həkimə məlumat verin.
Profilaktika və Həkimə Müraciət
- Əlavə qidalara tədricən, həftədə bir yeni məhsul olmaqla başlamaq və körpənin reaksiyasını diqqətlə izləmək,
- Ana südü ilə qidalanan körpələrdə, ana öz rasionunu nəzarətdə saxlamalı, allergiya yaradan məhsullardan uzaq olmalıdır,
- Evdə toz, ev heyvanları və digər allergenlər minimuma endirilməlidir,
- Körpənin paltarları yalnız xüsusi uşaq sabunu ilə yuyulmalı və yaxşıca durulanmalıdır.
Əgər körpədə ağır allergik reaksiya (nəfəs darlığı, şişkinlik, qusma, ishal, səpkilər bədənin böyük hissəsində yayılıbsa və ya vəziyyət pisləşirsə) baş verərsə, vaxt itirmədən təcili tibbi yardıma müraciət etmək lazımdır.
Nəticə
Körpədə allergiya valideynlər üçün həm narahatlıq, həm də məsuliyyət yaradan bir vəziyyətdir. Əsas məqsəd allergiyanın səbəbini müəyyənləşdirmək, şübhəli amillərdən uzaq durmaq və mütəxəssis məsləhətinə əsaslanmaqdır. Düzgün yanaşma və profilaktika tədbirləri ilə əksər hallarda körpənin allergiyası ciddi problem yaratmadan idarə oluna bilər.
