Bu araşdırma Kanzas Universitetinin jurnalistika və kütləvi kommunikasiya mütəxəssisləri tərəfindən pandemiyadan əvvəl, tibb haqqında saxta məlumatların yayılması o qədər də həyəcanverici ölçülərə çatmadığı bir vaxtda aparılıb.
Alimlər 750 könüllüdən mövcud olmayan B17 vitamini çatışmazlığının xərçəngə necə səbəb ola biləcəyi ilə bağlı məqalələri oxumağı xahiş etdilər və onlardan məlumatlara nə qədər inandıqlarını və sosial mediada paylaşmağa razı olub-olmadıqlarını qiymətləndirmələrini istədilər. Təqdimat formasına və müəlliflərin səriştə səviyyəsinə görə fərqlənən məqalənin cəmi səkkiz variantı təqdim edilib, onlardan bəziləri yerləşdirildiyi onlayn platformalar tərəfindən “yoxlanılmamış” və ya “şübhəli” kimi qeyd edilib. Bəzi məqalələr rəsmi nəşrləri təqlid edirdi, digərləri isə daha sərbəst formada yazılmışdır. Bəzi nəşrlərdə müəllif çoxsaylı reqaliyaları olan bir həkim, digərlərində – iki uşaq anası və ya sağlam həyat tərzi haqqında yazan bir blogger kimi təqdim edildi.
Tədqiqatın nəticələri göstərdi ki, insanlar müəllifin səriştəsinin səviyyəsinə demək olar ki, əhəmiyyət vermirlər və məlumat onlara kifayət qədər inandırıcı görünsə, onun tövsiyələrinə əməl etməyə hazırdırlar. Materialın təqdimatının da əhəmiyyəti yoxdur: oxucular həm psevdorəsmi mesajları, həm də daha sərbəst formatı bərabər qəbul edirlər. Bununla belə, bir çox iştirakçı məlumatların təsdiqlənmədiyini və ya şübhəli olduğunu qeyd etdi. İnformasiya texnologiyalarından istifadədə yüksək savadlılıq nümayiş etdirən könüllülər informasiyanın etibarlılığının qiymətləndirilməsinə ən çox diqqət yetiriblər.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu tapıntılar sosial media və digər onlayn platformaların dərc etdikləri məlumatların yoxlanılmasında daha məsuliyyətli olmalarını və şübhə doğurduğu halda oxucuları xəbərdar etmələrini təklif edir.
“Saxta sağlamlıq xəbərlərinin yayılması çox təhlükəli ola bilər. Biz gördük ki, bəzi insanlar xərçəngin qarşısının alınması üçün zəruri olan B17 vitamininin varlığına asanlıqla inanırdılar. Bəzi insanlar həkimlərinin tövsiyələrinə əməl etmək əvəzinə, bu dərmanı axtarmağa vaxt, pul və səy sərf edə bilər”, – tədqiqat müəllifləri bildirib.
