ÜST-nin hesablamalarına görə, herpes dünyada ən çox yayılmış infeksiyadır: planet əhalisinin 90%-ə qədəri ona yoluxur. Bu virusun iki növü var: birincisi əsasən ağız yolu ilə ötürülür və “soyuqdəymə” yaradır, ikincisi isə cinsi yolla ötürülən infeksiya kimi təsnif edilir.
1-ci tip herpes virusu uzun müddətdir bəşəriyyətin zərərsiz yoldaşı hesab olunur, bu da daşıyıcısını narahat edir, bəzən görünən yerdə yaralarla vacib fotoşəkilləri korlayır. Bununla belə, elm adamları bu yaxınlarda infeksiyanın demans və digər xəstəliklərin səbəbi ola biləcəyini aşkar etdilər. Ancaq bunun üçün peyvənd və ya dərman yoxdur.
Xarici olaraq, herpes əsasən dodaqlarda xoralar şəklində özünü göstərir, lakin epiteldə (dəridə) deyil, insanın sinir sistemində “yaşayır”. Uzun müddətdir ki, virusun bədənin xarici təbəqələrinə nüfuz edərək sinirlərə və daha sonra beyinə necə daxil olduğu aydın deyildi.
Bu virusdan tamamilə xilas olmaq mümkün deyil, lakin onun xoşagəlməz simptomları ilə mübarizə apara bilərsiniz.
Məqaləni oxuyun
İmmunitet sisteminin işləmə mexanizmi də sual altında qaldı: niyə immunitet sistemi beyinə hücumu dəf etmir. Məlum olub ki, virus neyronların yoluxucu təhlükəsizliyinə cavabdeh olan STING adlı siqnal zülalını aldadır və parçalayır.
Dəridən beyinə keçmək üçün herpes epitel hüceyrələrindən kinesin daşıyıcı zülalını “oğurlayır”. Bu molekulun funksiyalarından biri vezikulyar daşımadır: müxtəlif maddələrin hüceyrədən xarici mühitə və geriyə hərəkəti (2013-cü ildə bu mexanizmin tədqiqinə görə Nobel mükafatı verilmişdir).
Kinesin həm də “yükləri daşıya” bilən mobil zülaldır. Herpes dəridə infeksiya mərhələsində belə bu molekullara yapışır. Yəni, bütün viruslar kimi nəinki insan hüceyrələrindən çoxalmaq üçün istifadə edir, həm də öz strukturunu yad zülallarla tamamlayır. Alimlər ümid edirlər ki, gələcəkdə onlar herpesin kinesin oğurlamasını dayandıra və herpesin beyinə daxil olmasının qarşısını ala biləcəklər.
