Yeni bir araşdırma, mavi gözlü və boz gözlü insanların qəhvəyi gözlü və qara gözlü insanlara nisbətən mövsümi affektiv pozğunluqdan (SAD) daha az əziyyət çəkdiyini müəyyən etdi.
Behavioral Science & Psychology jurnalında dərc olunan araşdırmada iki universitetdən – Cənubi Uels və Kiprdən 175 tələbə iştirak edib. Alimlər fəsillərə görə əhval-ruhiyyələrinin nə dərəcədə dəyişdiyini qiymətləndirmək, həmçinin fəsillərə görə yuxu, iştah, çəki və enerji səviyyələrindəki dəyişiklikləri müəyyən etmək üçün onlara anketlər veriblər.
SAD əsas depressiv epizodların mövsümi təkrarlanması ilə xarakterizə olunur. Mövsümi depressiya hər il eyni vaxtda, ən çox qışda baş verən əhval pozğunluğudur. SAD-nin yayılması 1% ilə 10% arasında dəyişir.
“İştirakçıların cavablarına əsasən, biz boz və mavi gözlü insanların mövsümi dəyişiklik şkalasında tünd və ya qəhvəyi gözlü insanlardan əhəmiyyətli dərəcədə aşağı bal topladıqlarını gördük” dedi Cənubi Uels Universitetindən tədqiqatın aparıcı müəllifi Lance Workman.
Workman həmçinin qeyd edib ki, onların tapıntıları qara gözlü insanların mavi gözlülərə nisbətən depressiyaya daha çox meylli olduğunu göstərən əvvəlki tədqiqatları əks etdirir.
Bu fərqlərə nə səbəb olur? Workmanın fikrincə, fərq insan gözünün qəbul edə biləcəyi işıq miqdarı ilə bağlı ola bilər.
Alimin sözlərinə görə, açıq gözlər daha həssas olduğundan qəhvəyi və ya tünd gözlər qədər işığı qəbul etmir. Bundan əlavə, açıq gözlü insanların orqanizmi soyuq mövsümdə qara gözlü insanların orqanizmi qədər melatonin (yatmağınıza kömək edən hormon) istehsal etmir. Melatoninin depressiya əlamətlərini pisləşdirdiyi məlumdur.
Bu mexanizmin nəticəsi olaraq, açıq gözlü insanlar mövsümi affektiv pozğunluğa bir qədər müqavimət göstərirlər, baxmayaraq ki, Workmanın dediyi kimi, bəzi açıq gözlü insanlar hələ də qış depressiyasının təsirlərini yaşaya bilərlər.
“Təbii ki, göz rəngi yeganə amil deyil. Qapalı məkanda çox vaxt keçirən insanlar həm qış depressiyasına, həm də digər mövsümi affektiv pozğunluqlara daha çox həssas olurlar. Xoşbəxtlikdən, onlar sadəcə olaraq çölə çıxıb daha tez-tez gəzə bilirlər, xüsusilə günəşli günlərdə bu, onların əhval-ruhiyyəsini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər”, – Workman deyir.
