Baş dərisini soyutmaq və saçları qorumaq
Kimyaterapiyaya bağlı alopesiya (saç tökülməsi) xərçəng müalicəsinin müvəqqəti yan təsiridir. Ancaq məlumdur ki, bu, xəstələrdə stress və narahatlığın mühüm səbəblərindən biridir. Kemoterapi dərmanlarının hədəfi bədənin sürətlə bölünən hüceyrələri olduğu üçün keçəlliyin bu növü inkişaf edir. Saç follikullarında hüceyrə bölünmə sürəti ən yüksəklərdən biridir.
Baş dərisinin soyudulması kemoterapiyanın səbəb olduğu saç tökülməsi üçün nisbətən yeni və yəqin ki, təhlükəsiz müalicə üsuludur. Bir sıra tədqiqatlar onun effektivliyini göstərdi. Orta hesabla soyutma saç tökülməsini 50% azaldır.
Baş dərisinin soyumasının qoruyucu təsirlərinin altında yatan bioloji mexanizmləri başa düşmək, kemoterapiyanın səbəb olduğu saç tökülməsinin müalicəsini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Soyutmanın mümkün fizioloji təsirlərinə aşağıdakılar daxildir:
- vazokonstriksiya səbəbiylə saç follikullarına çatan kemoterapi dərmanının miqdarının azaldılması;
- hüceyrə membranlarının dərmanları keçirmə qabiliyyətinin azalması;
- dərmanların təsirini zəiflədən hüceyrə bölünməsini və maddələr mübadiləsini yavaşlatır.
Mümkündür ki, bütün bu mexanizmlər baş dərisinin soyumasının effektivliyinə kömək edir. Ancaq bu gün onlar haqqında çox az şey məlumdur.
Yeni araşdırma
Yeni araşdırmada elm adamları insan saç follikullarının hüceyrə mədəniyyətləri üzərində bir sıra təcrübələr aparıblar.
Böyük Britaniyadakı Haddersfild Universitetinin həmmüəllifi Nik Georgopoulos, yeni məlumatları vazokonstriksiya nəzəriyyəsi ilə müqayisə edərək, “Tədqiqatımız hər şeyin o qədər də sadə olmadığını göstərir” dedi.
Elm adamları kimyaterapiya dərmanlarının saç follikulunun hüceyrələrinə nə qədər nüfuz etdiyini ölçə bildilər. Onlar aşkar etdilər ki, toxuma mədəniyyətində (yəni, damarlar olmadan) hüceyrələrdə dərman miqdarı daha aşağı temperaturda daha aşağıdır. Bu o deməkdir ki, tədqiqat ilk dəfə soyutmanın bu hüceyrələrə birbaşa qoruyucu təsir göstərdiyini nümayiş etdirdi.
Əvvəllər eyni alimlər qrupu baş dərisinin cəmi 3-4 dərəcə soyudulmasının hüceyrənin sağ qalmasında rol oynaya biləcəyini göstərmişdi. Yeni bir araşdırma göstərdi ki, bir neçə dərəcə fərq onların nə qədər kemoterapi dərmanını qəbul etməsinə təsir göstərir.
Maraqlıdır ki, bu araşdırma baş dərisini soyutma cihazları istehsal edən şirkət tərəfindən maliyyələşdirilib.
