Genetik testlər infarkt və insultların inkişaf ehtimalını ənənəvi risk faktorlarından daha dəqiq proqnozlaşdıra bilməz. Bunu “Journal of American Medical Association” (JAMA) jurnalında dərc olunan araşdırma göstərib. Ürək-damar xəstəlikləri üçün ənənəvi risk faktorlarına qan təzyiqi, qanda xolesterinin səviyyəsi, siqaret çəkmə və diabet daxildir.
Ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riskinin erkən aşkarlanması həyat üçün təhlükəli vəziyyətlərin – infarkt və insultun qarşısını almağa kömək edir. Bu, vaxtında həyat tərzinin dəyişdirilməsini və müəyyən hallarda profilaktik müalicənin başlanmasını tələb edir.
Ürək-damar xəstəliyi riskinizi qiymətləndirməyə kömək edəcək bir neçə kalkulyator mövcuddur. Bunlardan ən məşhuru ənənəvi risk faktorlarına əsaslanır. Əvvəllər bir sıra tədqiqatlar ürək və damar xəstəliklərinin inkişaf ehtimalı ilə əlaqəli bir çox gen variantını müəyyən etdi. Lakin yeni tədqiqatın müəllifləri vurğulayırlar ki, belə bir əlaqə həmişə xəstəliyin gələcəkdə həqiqətən inkişaf edəcəyini göstərmir.
Alimlər infarkt və insultların proqnozlaşdırılmasının bu iki üsulunu müqayisə etmək qərarına gəliblər. Onlar aterosklerozla bağlı iki böyük tədqiqatın məlumatlarından istifadə etdilər: 7000-dən çox insanda həm genetik, həm də standart risk faktorları məlum idi.
Tədqiqatın müəllifləri genetik və standart iki alqoritmin 15 il ərzində xəstəliklərin inkişafını nə dərəcədə dəqiq proqnozlaşdırdığını sınaqdan keçiriblər.
Genetik analiz və standart risk faktoru kalkulyatoru oxşar nəticələr verdi. Hər iki miqyasda ürək-damar riski ən yüksək olan insanların infarkt və ya insult keçirmə ehtimalı daha yüksək idi. Genetik üsul heç bir üstünlük göstərmədi.
“Genetika irsi xəstəliklərin müəyyən edilməsi və insan biologiyasını başa düşmək üçün əsas vasitə kimi vacibdir. Genetikanın insanlarda ümumi xəstəliklərin proqnozlaşdırılmasında rol oynaya biləcəyi ideyası artıq bir neçə ildir ki, mövcuddur. Lakin hazırda o, ürək-damar xəstəliklərini proqnozlaşdırmaq üçün rutin bir üsul təmin etmir”, – tədqiqatın həmmüəllifi Texas Universitetindən Tomas J. Wang bildirib.
