Probiyotiklər nədir?
Probiotik termini yunanca “pro” və “bios” sözlərindən əmələ gəlib, “həyat üçün” mənasını verir və sağlamlığa müsbət təsir göstərən faydalı mikroorqanizmləri ifadə edir.
Probiyotiklərin faydaları nələrdir?
Probiyotiklər insan orqanizminə, xüsusən də həzm və immunitet sistemlərinə müsbət təsir göstərir. Bu faydalı mikroorqanizmlər bağırsaqdakı bakteriyaların tarazlığını tənzimləyir, zərərli mikrobların təsirini azaldır və müxtəlif sağlamlıq problemlərinin qarşısını alır. Probiyotiklərin funksiyaları həzm sistemini dəstəkləməklə məhdudlaşmır; onların immunitet sisteminə, maddələr mübadiləsinə və hətta psixi sağlamlığa təsirləri də sübut edilmişdir.
Probiyotiklər sağlam bağırsaq florasının saxlanmasına kömək edir, həzm sistemində xəstəliklərə səbəb ola biləcək zərərli mikroorqanizmlərin yayılmasının qarşısını alır. Bundan əlavə, onlar immunitet sistemində mühüm rol oynayır, bədənin infeksiyalardan qorunma qabiliyyətini gücləndirir.
Probiyotiklər hansı orqanlarda olur?
Probiyotiklər təbii olaraq insan orqanizminin müxtəlif orqan və sistemlərində olur, sağlam mikrob balansının qorunmasında mühüm rol oynayır. Onların paylanması həzm sistemi ilə məhdudlaşmır, ağız, vajina, dəri, sidik yolları və ağciyərlər də daxil olmaqla bir çox digər sahələrə yayılır. Hər bölgədə bu faydalı bakteriyalar infeksiyaların qarşısını almaq, iltihabı azaltmaq və ümumi sağlamlığı dəstəkləmək kimi funksiyaları yerinə yetirir.
Bağırsaqlar
Bağırsaqlar həm konsentrasiya, həm də funksiya baxımından probiyotiklər üçün ən vacib sahələrdən biridir. Həzm sistemi bağırsaq florası kimi tanınan mikrob ekosistemini meydana gətirən çoxlu müxtəlif növ bakteriyalara ev sahibliyi edir. Bağırsaqdakı probiyotiklər həzm proseslərini dəstəkləyir, qida maddələrinin udulmasını asanlaşdırır, vitamin istehsalını təmin edir və zərərli mikrobların çoxalmasının qarşısını alır. Sağlam bağırsaq florası da immunitet sisteminə müsbət təsir edir, orqanizmin infeksiyalara qarşı müqavimətini artırır.
Bağırsaq florasında olan probiyotiklər patogenlərin bağırsaq divarına yapışmasının qarşısını alır, beləliklə, zərərli orqanizmlərin orqanizmə daxil olmasının qarşısını alır. Bundan əlavə, bu probiyotiklər müəyyən xroniki xəstəliklərin qarşısının alınmasında və bağırsaq keçiriciliyinin azalmasında rol oynayır. Probiotik qidalarla müntəzəm olaraq dəstəklənən sağlam bağırsaq florası ümumi bədən sağlamlığı üçün çox vacibdir.
Ağız və ağız boşluğu
Ağız və ağız boşluğu probiyotiklərin bol olduğu və ağız sağlamlığını dəstəklədiyi başqa bir sahədir. Ağız boşluğunda çoxlu müxtəlif növ bakteriya var və burada tapılan probiyotiklər ağız gigiyenasının qorunmasında mühüm rol oynayır. Probiyotiklərin gingivit, ağız qoxusu və diş çürüməsi kimi problemlərin qarşısının alınmasında xüsusilə təsirli olduğu bilinir.
Ağızdan alınan probiyotiklər zərərli bakteriyaların böyüməsini maneə törətməklə diş səthlərində və diş ətlərində baş verə biləcək infeksiyaların qarşısını alır. Sağlam ağız mikrobiotası ağız florasının tarazlığını qoruyur, ağız qoxusu və boşluq riskini azaldır. Probiyotik tərkibli ağız baxımı məhsulları və fermentləşdirilmiş qidaların istehlakı ağız sağlamlığını dəstəkləyə bilər. Bundan əlavə, ağız florasının tarazlığı həzm sisteminin sağlamlığına kömək edir, çünki həzm prosesi ağızda başlayır.
Vagina
Vagina, probiotiklərin sağlamlığı qorumaq və infeksiyaların qarşısını almaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb etdiyi başqa bir sahədir. Vaginal floradakı probiotiklər, xüsusən də Lactobacillus növləri, pH səviyyələrini tənzimləyir və vaginal infeksiyalardan qorunma təmin edir. Vaginal floradakı sağlam probiotik səviyyələri maya infeksiyaları və bakterial vaginoz kimi xəstəliklərin qarşısını almağa kömək edir.
Probiyotiklər vaginal florada zərərli mikroorqanizmlərin çoxalmasının qarşısını alaraq vaginal tarazlığı qorumağa kömək edir. Xüsusilə antibiotik istifadəsi vaginal florada probiyotiklərin azalmasına, infeksiya riskinin artmasına səbəb ola bilər. Bu hallarda, vaginal probiotik əlavəsi sağlam flora balansını bərpa etməyə kömək edə bilər. Sağlam vaginal flora reproduktiv sağlamlığın və ümumi vaginal sağlamlığın qorunması üçün vacibdir.
üçün
Dəri probiyotiklərin təbii olaraq tapıldığı və qoruyucu maneə rolunu oynadığı başqa bir orqandır. Dəridə olan və dəri florası olaraq bilinən mikrob quruluşu zərərli mikroorqanizmlərin çoxalmasının qarşısını alaraq dəri sağlamlığını qoruyur. Dəridə olan probiyotiklər dəri baryerini gücləndirməyə kömək edir və iltihab və dəri infeksiyalarına qarşı müdafiə təmin edir.
Probiyotiklərin dəri sağlamlığına müsbət təsiri ekzema, sızanaq və rosacea kimi dəri problemlərinin idarə edilməsində də faydalıdır. Tərkibində probiyotiklər olan dəriyə qulluq məhsulları dərinin təbii müdafiə mexanizmini gücləndirir və sağlam mikrob balansını qoruyur. Bundan əlavə, dəridə mövcud olan probiyotiklər dəri toxumasını ətraf mühit faktorlarından qoruyur, yaşlanma əlamətlərinin azalmasına kömək edir.
Sidik yolları
Sidik yolları probiyotiklərin mühüm qoruyucu rol oynadığı başqa bir sahədir. Sidik yollarında sağlam mikrob balansı sidik yolları infeksiyalarının qarşısının alınmasına kömək edir. Probiyotiklər sidik yollarında olan zərərli bakteriyaların böyüməsini maneə törətməklə infeksiya riskini azaldır.
Probiyotiklər xüsusilə qadınlarda rast gəlinən sidik yolları infeksiyalarının (İYİ) qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Probiotiklərin müntəzəm istifadəsi sidik yollarında sağlam bakteriyaların artmasına kömək edir, infeksiyalara qarşı qoruyucu maneə yaradır. Probiyotiklərin sağlam sidik yolları florasının saxlanmasında təsirli olduğu bildirilir və müntəzəm probiotik əlavəsi sidik yollarının sağlamlığını dəstəkləyir.
Ağciyərlər
Ağciyərlərdə probiyotiklərin olması immun funksiyaları tənzimləmək və tənəffüs yolu infeksiyalarına qarşı qorunma təmin etmək üçün vacibdir. Ağciyərlərdə, xüsusən də yuxarı tənəffüs yollarında yerləşən probiyotiklər zərərli mikrobların çoxalmasının qarşısını alır.
Sağlam ağciyər mikrobiotası tənəffüs yolları infeksiyalarına qarşı immunitet sistemini dəstəkləyir. Probiotiklər hava yollarında iltihabı azaltmaqla astma və allergik reaksiyaların qarşısını almağa kömək edir. Tədqiqatlar göstərir ki, ağciyərlərdə sağlam mikrob balansı xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (XOAX) və pnevmoniya kimi tənəffüs yolları xəstəliklərinin riskini azalda bilər. Probiotiklərin tənəffüs sağlamlığındakı rolu tənəffüs yolları infeksiyalarının qarşısını almaqda və immuniteti dəstəkləməkdə dəyərlidir.
Probiotiklərin həzm sisteminə təsiri nədir?
Probiyotiklərin həzm sisteminə təsiri olduqca genişdir. Probiyotiklər bağırsaqda təbii olaraq tapılan mikroorqanizmlərin tarazlığını qorumağa kömək edir. Bu balans qidanın həzmində və qida maddələrinin udulmasında əsas rol oynayır.
Probiyotiklər həzm sisteminin florasında “yaxşı bakteriyalar” kimi tanınan faydalı mikroorqanizmləri dəstəkləyərək, bağırsaq hərəkətlərini tənzimləyərək və qəbizlik və ishal kimi həzm problemlərinin qarşısını almağa kömək edərək həzmi yaxşılaşdırır.
Bağırsaq florasının pozulması ishal, qəbizlik, şişkinlik və qaz kimi həzm problemlərinə səbəb ola bilər. Probiyotiklər antibiotik istifadəsi zamanı xüsusilə vacibdir, çünki antibiotiklər zərərli bakteriyaları öldürməklə yanaşı, bağırsaqdakı faydalı bakteriyaları da məhv edə bilər.
Bu vəziyyət həzm sisteminə mənfi təsir göstərir və bağırsaq florasının pozulmasına gətirib çıxarır. Antibiotik müalicəsindən sonra probiotik əlavələrin qəbulu bağırsaq florasını yenidən balanslaşdırmağa və həzm sistemini dəstəkləməyə kömək edir.
Bundan əlavə, tədqiqatlar göstərir ki, probiyotiklər irritabl bağırsaq sindromu (İBS) kimi xroniki həzm pozğunluqlarının simptomlarını yüngülləşdirir. İBS xəstələrində müntəzəm probiotik istifadəsi qarın ağrısı, şişkinlik və bağırsaq pozuntuları kimi simptomları azaltmaqda təsirli ola bilər.
Probiyotiklər immunitet sistemini gücləndirirmi?
İmmunitet sistemində probiyotiklərin rolu da olduqca vacibdir. Məlumdur ki, immunitet sisteminin təxminən 70%-i bağırsaqda yerləşir; buna görə də sağlam bağırsaq florası immunitet sisteminin düzgün işləməsi üçün çox vacibdir.
Probiyotiklər bağırsaqdakı zərərli mikroorqanizmlərlə mübarizə apararaq immunitet sistemini dəstəkləyir, orqanizmin infeksiyalara qarşı müdafiəsini artırır. Onlar həmçinin immunitet hüceyrələrinin istehsalını stimullaşdırır, bədənin xəstəliklərə təbii reaksiyasını gücləndirir.
Probiotiklərin soyuqdəymə və qrip kimi infeksiyaların qarşısını almağa kömək etdiyi deyilir; bundan əlavə, müntəzəm probiotik istehlakı allergik reaksiyaların yüngülləşdirilməsinə kömək edə bilər.
Onların immun sisteminə təsirlərindən biri də bağırsaq mukozasını gücləndirərək, xəstəlik törədən orqanizmlərin qan dövranına daxil olmasının qarşısını almaqdır. Bağırsaq divarlarında immun hüceyrələrin istehsalı və sonradan bütün bədənə yayılması sayəsində probiyotiklər allergiya və otoimmün xəstəliklərin idarə edilməsində də rol oynayır. Tədqiqatlar göstərir ki, müntəzəm probiotik əlavəsi immunitet reaksiyasını dəstəkləyir, antiinflamatuar təsir göstərir və bədəndə iltihabı azaldır.
