Dünyada siqaretin dinamikası
Qlobal təhlil göstərdi ki, 1990-cı ildən bəri kişilər arasında siqaret çəkənlərin nisbəti 25%, qadınlar arasında isə 37,7% azalıb. Ancaq Rusiya da daxil olmaqla iyirmi ölkədə kişilər, on iki ölkədə qadınlar daha çox siqaret çəkməyə başladılar.
Ölkələrin yarısında siqaret çəkənlərin faizinin azalması əhalinin artımı ilə ayaqlaşa bilmədiyi üçün dünyada siqaret çəkənlərin mütləq sayı artıb. 2019-cu ildə dünyada 1,1 milyard insan siqaret çəkib. Ən çox siqaret çəkən on ölkə bunlardır: Çin (hər üçüncü siqaret çəkən bu ölkədə yaşayır), Hindistan, İndoneziya, ABŞ, Rusiya, Banqladeş, Filippin, Yaponiya, Türkiyə, Vyetnam.
Siqaretlə əlaqəli ölüm
2019-cu ildə 7,7 milyon insan siqaretin nəticələrindən, o cümlədən 1,6 milyon nəfər xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyindən, 1,3 milyon nəfər ağciyər xərçəngindən, 1 milyon insan insultdan dünyasını dəyişib. Hər beş kişi ölümündən biri siqaretlə əlaqəli səbəblərdəndir. Belə ölümlərin yalnız 6%-i ölümündən 15 il əvvəl və ya daha əvvəl siqareti tərgitmiş insanlarda baş verib. İcmal müəllifləri xatırladıblar ki, hər ikinci siqaret çəkən şəxs birbaşa siqaret çəkmə ilə əlaqəli səbəblərdən ölür.
Gənclər və siqaret
2019-cu ildə elm adamlarının hesablamalarına görə, 15-24 yaş arasında olan 155 milyon siqaret çəkən var – bu yaşda olan bütün kişilərin 20%-i və qadınların 5%-i. 2019-cu ildə siqaret çəkənlərin üçdə ikisi 25 yaşından əvvəl tütün aludəçisi olub.
1990-cı illə müqayisədə 2019-cu ildə dünyada gənc qadınlar arasında siqaret çəkənlərin sayı 37,6%, kişilər arasında isə demək olar ki, 33% azalıb. Bununla belə, yalnız 81 ölkədə bu statistikada irəliləyişlər müşahidə olunub, qalan ölkələrdə demək olar ki, heç bir dəyişiklik olmayıb.
Hesabatın aparıcı müəllifi, Sağlamlıq Ölçmələri və Qiymətləndirmə İnstitutundan Emmanuela Qakidou deyir: “Əgər insan 25 yaşına qədər müntəzəm siqaret çəkənə çevrilməyibsə, onun siqaret çəkməyə başlama ehtimalı çox aşağıdır. Bu, siqaretin qarşısının alınması üçün kritik bir pəncərədir: gənclərin siqaret çəkməməsi onların sağlam qalmasına kömək edəcək”. Onun həmkarı Marissa Reitsma əlavə edib ki, belə bir müdaxilə gələcəkdə siqaretin yayılmasının köklü şəkildə azalmasına gətirib çıxaracaq.
Rusiyada siqaret haqqında faktlar
- 2019-cu ildə siqaret çəkənlərin sayı: 25,9 milyon kişi və 8,96 milyon qadın.
- 2019-cu ildə siqaret çəkənlərin nisbəti 1990-cı illə müqayisədə 6,56% azdır.
- 1990-cı ilin göstəriciləri ilə müqayisədə kişilər arasında siqaret çəkənlərin xüsusi çəkisi 17,6 faiz azalmış, qadınlar arasında isə 26,1 faiz artmışdır.
- 291 min nəfər siqaretlə bağlı səbəblərdən öldü (ölənlərin ümumi sayının 16,3 faizi), 245 min nəfər isə kişilər arasındadır.
- 15-24 yaşlı insanlar arasında 1,04 milyon qız (14,7%) və 1,34 milyon oğlan (31,6%) siqaret çəkir.
- 15-19 yaş kateqoriyasında oğlanların 19,3 faizi, qızların isə 14,2 faizi siqaret çəkir.
- 2019-cu ildə siqaret çəkən gənclər üçün orta siqaret çəkməyə başlama yaşı kişilər üçün 16,6, qadınlar üçün isə 18,6 il təşkil edib.
- Rusiya 15-24 yaş arasında ən çox siqaret çəkən ölkələrin ilk onluğuna daxildir. Bu ölkələrdə kişilər arasında siqaretə başlamanın ən erkən orta yaşı var.
- 1990-cı illə müqayisədə 2019-cu ildə 33% daha az gənclər siqaretə aludə olub.
