Tanınmış şəkər əvəzedicisi olan mannoz bir neçə növ şişin böyüməsini ləngidə və kimyaterapiyanın təsirini gücləndirə bilər. Siçanlar üzərində aparılan yeni bir araşdırma xərçəngin müalicəsində mannoz şəkərindən istifadə ehtimalını artırır. Araşdırma “Nature” jurnalında dərc olunub.
Şişlərin böyüməsi üçün sağlam toxumanın adətən istehlak etdiyindən daha çox qlükoza lazımdır. Bununla belə, bədəndəki qlükoza miqdarını yalnız pəhriz vasitəsilə idarə etmək çox çətindir. Bu araşdırmada alimlər mannozun xərçəng hüceyrələrinin istifadə edə biləcəyi şəkərin miqdarını azalda biləcəyini aşkar ediblər.
“Şişlərin böyüməsi üçün çoxlu qlükoza lazımdır, ona görə də istifadə edə biləcəkləri qlükoza miqdarını məhdudlaşdırmaq xərçəngin inkişafını yavaşlatmalıdır. Problem ondadır ki, normal toxumaların da qlükoza ehtiyacı var, ona görə də biz onu bədəndən tamamilə çıxara bilmirik. Tədqiqatımızda siçanlarda şişin böyüməsini yavaşlatmaq üçün müəyyən miqdarda qlükozanı maneə törədə bilən mannoz dozasını müəyyən etdik, lakin bu, toxumanın normal tarazlığını təmin edəcəyinə ümid edirik. Gələcəkdə mannoz xərçəng xəstələrinə ümumi sağlamlıqlarına xələl gətirmədən kemoterapinin təsirini artırmaq üçün verilə bilər” dedi.
Tədqiqatçılar əvvəlcə mədəaltı vəzi, ağciyər və dəri xərçəngi olan siçanları sınaqdan keçiriblər. İçdikləri suyuna mannoz qatıb şifahi olaraq verirdilər. Sonra onlar heç bir nəzərə çarpan yan təsirə səbəb olmadan şiş böyüməsini əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlatdığını tapdılar.
Mannozun xərçəngin müalicəsinə necə təsir etdiyini yoxlamaq üçün siçanlar sisplatin və doksorubisinlə müalicə edildi, iki ümumi istifadə edilən kimyaterapiya dərmanı. Onlar aşkar ediblər ki, mannoz kimyaterapiyanın təsirini gücləndirir, şişin böyüməsini ləngidir, şişin ölçüsünü azaldır və hətta bəzi siçanların ömrünü artırır.
Lösemi, osteosarkoma, yumurtalıq xərçəngi və kolon xərçəngi də daxil olmaqla bir sıra digər xərçəng növləri də tədqiq edilmişdir. Tədqiqatçılar laboratoriyada xərçəng hüceyrələrini böyüdüblər və sonra onların böyüməsinə necə təsir etdiyini görmək üçün onları mannozla müalicə ediblər.
Bəzi hüceyrələr müalicəyə yaxşı cavab verdi, bəziləri isə yox. Hüceyrələrdə mannozu parçalayan fermentin olması da müalicənin effektivliyinin yaxşı göstəricisi olduğu müəyyən edilib.
Professor Kevin Ryan əlavə etdi ki, növbəti addım müalicənin niyə yalnız bəzi hüceyrələrdə işlədiyi sualına cavab vermək, hansı xəstələrin bu cür müalicədən daha çox faydalana biləcəyini öyrənmək olacaq.
Mannoz bəzən sidik yollarının infeksiyalarını müalicə etmək üçün istifadə olunur, lakin onun uzunmüddətli təsiri öyrənilməmişdir.
Böyük Britaniya Xərçəng Araşdırma İnstitutundan Martin Ledvik deyir: “Bu nəticələr bəzi xərçəng müalicələri üçün çox ümidverici olsa da, müalicə insanlarda hələ sınaqdan keçirilməyib. Xəstələr mannoz müalicəsini təkbaşına etməyə cəhd etməməlidirlər, çünki hələ araşdırılmamış yan təsirlərin real riski var. Bu halda, pəhrizdə hər hansı əsas dəyişiklik etməzdən və ya yeni əlavələr qəbul etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmək vacibdir”.
