İnsan bədəni mikroorqanizmlərlə sıx əməkdaşlıq içində yaşayır və bu münasibət insan sağlamlığı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bağırsaqlarımızda yaşayan mikrofloranın sağlamlığımız üçün kritik rolu son illərin araşdırmaları ilə daha da aydınlaşmışdır. Bağırsaq florası, bağırsaqlarda yaşayan və sayları trilyonları aşan mikroorqanizmlər toplusudur və insan orqanizmi ilə simbiotik (qarşılıqlı faydalı) münasibət qurur.
Sağlam bir insanın bağırsağında təxminən 500 müxtəlif mikroorqanizm növü mövcuddur və bu mikroorqanizmlərin böyük əksəriyyəti faydalı bakteriyalardan ibarətdir. Lactobacillus, Bifidobacterium, Escherichia coli-nin faydalı ştamları və Enterococcus kimi bakteriyalar bağırsaqlarda əsas faydalı flora qrupunu təşkil edir. Bu mikroorqanizmlər bağırsağın normal funksiyasını təmin edir, qidanın həzm və sorulma proseslərində iştirak edir və immun sistemin düzgün işləməsi üçün mühüm funksiyalar yerinə yetirirlər.
Bağırsaq florası həmçinin patogen mikroorqanizmlərin bağırsaq divarına yerləşməsinin qarşısını almaq üçün fiziki baryer funksiyasını həyata keçirir. Faydalı bakteriyalar antibiotik, antifungal və antiviral maddələr istehsal edərək bağırsaq mühitini patogenlər üçün əlverişsiz vəziyyətə gətirirlər. Onlar həmçinin bağırsağın pH səviyyəsini tənzimləyərək zərərli mikroorqanizmlərin inkişafını əngəlləyirlər.
Bağırsaq florasının balansının pozulması vəziyyətinə disbioz deyilir. Disbioz vəziyyətində faydalı bakteriyaların sayı azalır və patogen mikroorqanizmlər daha dominant hala gəlir. Bu vəziyyət bağırsaq divarının zədələnməsinə, bağırsağın keçiriciliyinin artmasına və müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına gətirib çıxarır. Bağırsağın artmış keçiriciliyi (“leaky gut”) nəticəsində toksinlər, həzm olunmamış qida hissəcikləri və digər zərərli maddələr bağırsaq divarından qan dövranına keçərək orqanizmin immun sistemini stimullaşdırır və xroniki iltihab vəziyyətləri yaradır.
Disbiozun yaranmasının əsas səbəblərindən biri antibiotiklərdən tez-tez və yanlış istifadədir. Antibiotiklər yalnız patogen deyil, həm də faydalı bakteriyaları məhv edərək bağırsaq florasının tarazlığını ciddi şəkildə pozurlar. Uzun müddət davam edən stress, qeyri-sağlam qidalanma, probiotik baxımından zəif qidalanma, həddindən artıq alkoqol istifadəsi və bəzi xəstəliklər də disbioza səbəb ola bilər.
Bağırsaq florasının balansını bərpa etmək və qorumaq üçün probiotik və prebiyotiklərin istifadəsi tövsiyə olunur. Probiotiklər faydalı canlı mikroorqanizmlərdir ki, onların qəbulu bağırsaq florasını zənginləşdirir. Prebiyotiklər isə bağırsaqlarda yaşayan faydalı mikroorqanizmlərin qidalanmasına və inkişafına yardım edən xüsusi liflərdir.
Bağırsaq florasının düzgün işləməsi insan sağlamlığının əsas sütunlarından biridir. Sağlam və balanslı bağırsaq florası yalnız həzm sisteminin deyil, bütün bədənin sağlamlığını dəstəkləyir. Bu səbəbdən də bağırsaq sağlamlığını qorumaq üçün balanslı və faydalı qidalanmağa, antibiotiklərdən ehtiyatlı istifadə etməyə və stressdən uzaq durmağa xüsusi diqqət yetirmək lazımdır.
