İnsan sağlamlığı üçün bağırsaqların rolu uzun illərdir elmi araşdırmaların mövzusudur. Müasir tibbi tədqiqatlar göstərir ki, sağlam bağırsaqlar ümumi sağlamlığımız üçün əsas açardır. Bağırsaq sağlamlığının pozulması nəticəsində autizm, şizofreniya, disleksiya, astma və allergiyalar kimi bir sıra ciddi xəstəliklərin yarana biləcəyi sübut olunmuşdur. GAPS (Bağırsaq və Psixologiya Sindromu) konsepsiyası bu əlaqəni daha ətraflı şəkildə izah edir.
Məşhur tibb alimi Dr. Wakefield və komandası autizmli uşaqlarda bağırsaq problemləri ilə əlaqəli xüsusi bir sindrom müəyyən etmişlər. Bu sindroma onlar “Autistik Enterokolit” adını vermişlər. Autistik enterokolit zamanı bağırsaq divarında xroniki iltihab, eroziyalar, irin dolu abseslər, xoralar və qeyri-normal nəcis müşahidə olunur. Araşdırmalar göstərir ki, bu vəziyyət digər bağırsaq xəstəliklərinə, məsələn, ülserli kolit və Crohn xəstəliyinə oxşar xüsusiyyətlərə malikdir.
Bu mövzuya aid tədqiqatlar yalnız Dr. Wakefield tərəfindən deyil, dünyada bir çox digər mütəxəssislər tərəfindən dəstəklənmişdir. Bir çox klinik müşahidələr autizmli uşaqlarda ciddi həzm pozğunluqlarının olduğunu təsdiq edir. Faktiki olaraq, demək olar ki, bütün autizmli uşaqlarda müxtəlif dərəcələrdə həzm sistemi pozğunluqları müşahidə edilir.
Şizofreniya, çölyak və digər həzm anomaliyaları ilə əlaqədar edilən çox sayda araşdırma nəticəsində müəyyən olunub ki, bağırsaqlar və beyin arasında birbaşa əlaqə var. Bu, bağırsaq-beyin əlaqəsi kimi tanınan bir mexanizmdir. Belə ki, şizofreniya xəstələrinin əksəriyyətində həzm problemləri erkən uşaqlıq dövründən başlayır. Bu vəziyyət də həzm sistemi və psixoloji sağlamlıq arasındakı sıx əlaqəni bir daha təsdiqləyir.
Bağırsaqlarda yaşayan mikroorqanizmlərin insan sağlamlığı üçün kritik əhəmiyyəti var. Sağlam insanın bağırsaqlarında təxminən 500 müxtəlif növ faydalı mikroorqanizm yaşayır. Bu mikroorqanizmlər bağırsaq divarını qoruyan fiziki bir baryer yaradır və eyni zamanda patogen (zərərli) bakteriya, virus və göbələklərə qarşı antibiotik təsiri göstərən maddələr ifraz edir. Bağırsaq florası pH səviyyəsini də tənzimləyərək zərərli mikroorqanizmlərin inkişafını maneə törədir.
Bağırsaq florasının balansının pozulması (disbioz) nəticəsində bağırsaq divarları zədələnir, orqanizmin müdafiə mexanizmləri zəifləyir. Bu vəziyyət orqanizmin toksinlərə və digər zərərli maddələrə qarşı daha həssas olmasına səbəb olur. Belə halda, adətən faydalı bakteriyalar tərəfindən idarə olunan şərti patogen flora güclənərək xəstəliklərin yaranmasına şərait yaradır.
Qidalanma rejimində edilən səhvlər, antibiotiklərdən tez-tez istifadə və infeksion xəstəliklər bağırsaq florasının ciddi şəkildə pozulmasına səbəb ola bilər. Uzun müddət davam edən fiziki və ya psixoloji stress də bağırsaq sağlamlığı üçün ciddi risk faktorudur.
Bağırsaqların normal fəaliyyəti üçün lazımi vitamin, mineral və amin turşuları da vacibdir. Qidalanma balansının pozulması nəticəsində bağırsaqlar lazımi qida maddələrini ala bilmədikdə onların fəaliyyəti ciddi şəkildə azalır.
Bağırsaq sağlamlığının qorunması üçün düzgün qidalanma, probiotiklərin qəbulu, stressdən uzaq həyat tərzi və sağlam həyat tərzi çox əhəmiyyətlidir. Bağırsaqların sağlamlığının təmin olunması, ümumi sağlamlığın ən əsas şərtlərindən biridir. Bağırsaqlarınızı qoruyun, sağlamlığınızı qoruyun!
