İshal – körpədə tez-tez, duru və bol miqdarda nəcisin xaric olması ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Xüsusilə yeni doğulmuş və ilk aylarda olan körpələrdə həzm sistemi həssas olduğu üçün ishal tez-tez rast gəlinən problemlərdən biridir. İshal bəzən zərərsiz bir keçid halı ola bilər, lakin bəzi hallarda ciddi sağlamlıq problemlərinin və infeksiyaların əlamətidir və vaxtında tədbir görülməzsə, körpə üçün təhlükəli nəticələr doğura bilər.
İshalın Əsas Səbəbləri
- Virus və bakteriya infeksiyaları: Ən çox rast gəlinən səbəb rotavirus və digər bağırsaq infeksiyalarıdır.
- Qidalanma dəyişiklikləri: Yeni əlavə qidalara başlamaq, südün dəyişməsi və ya ana südündən süni qidaya keçid.
- Dərmanlar: Bəzi antibiotik və digər dərmanlar bağırsaq florasını pozaraq ishala səbəb ola bilər.
- Qida allergiyaları və ya dözümsüzlüyü: Süd proteininə və ya laktozaya dözümsüzlük də ishalla müşayiət oluna bilər.
- Gigiyena qaydalarına əməl edilməməsi: Körpənin əlinə və ya əşyalarına mikrobların keçməsi.
İshalın Əlamətləri və Təhlükəli Hallar
- Nəcisin tezliyi və duruluğunda artım,
- Qusma, iştahsızlıq, bədən temperaturunun yüksəlməsi,
- Qarında ağrı, qaz, şişkinlik,
- Körpənin tez-tez susuzluq əlamətləri (ağlama zamanı göz yaşı olmaması, ağızda quruluq, sidiyin azalması),
- Uşağın halsız, süst və tez yorulması.
Əgər ishal qısa müddət davam edirsə və körpədə ciddi narahatlıq yoxdursa, adətən ev şəraitində nəzarət və sadə tədbirlərlə idarə etmək mümkündür. Lakin bəzi hallarda ishal təhlükəli ola bilər:
- İshal 1–2 gündən çox davam edirsə,
- Nəcisdə qan, selik və ya çox pis qoxu varsa,
- Körpə qusur və heç bir qida və ya maye qəbul etmir,
- Körpədə tez-tez sidiyə çıxmama, ağız quruluğu, dəri elastikliyinin azalması müşahidə edilirsə (susuzluq əlamətləri),
- Körpənin temperaturu yüksəlib və ya səpkilər varsa,
bu hallarda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
Ev Şəraitində İlk Yardım və Profilaktika
- Körpəyə bol maye verin. Əgər körpə ana südü ilə qidalanırsa, əmizdirməni tezləşdirin və fasilə verməyin. Süni qida alan körpələrdə isə qidanı dayandırmayın, həkim tövsiyəsi ilə davam edin.
- Yaşına uyğun rehidratasiya məhlulları (quru-elektrolit tozları) həkim məsləhəti ilə istifadə oluna bilər.
- Əlavə heç bir dərman (antibiotik, ishal əleyhinə sirop və s.) həkim tövsiyəsi olmadan vermək olmaz!
- Körpənin alt bezini tez-tez dəyişin, dəri təmiz və quru saxlanılmalıdır.
- Gigiyena qaydalarına xüsusi əməl edin – əlləri və ətraf mühiti təmiz saxlayın.
- Qidalanmaya yeni məhsullar əlavə edilibsə, həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.
İshalın Qarşısını Almaq üçün Nə Etmək Lazımdır?
- Körpəni yalnız təmiz əllə və təmiz avadanlıqla qidalandırmaq,
- Əlavə qidalara tədricən başlamaq və yeni məhsullara körpənin reaksiyasını izləmək,
- Əgər ana südü verirsinizsə, ana öz qidalanmasına diqqət etməli və allergiya və ya həzm pozuntusu yarada biləcək məhsullardan uzaq olmalıdır,
- Əlavə su və ya digər mayelər yalnız həkim tövsiyəsi ilə verilməlidir.
Nəticə
İshal körpələrdə tez-tez rast gəlinən və bəzən sadə, bəzən isə təhlükəli ola bilən bir vəziyyətdir. Əsas məqsəd, körpədə susuzluğun qarşısını almaq, gigiyena qaydalarına əməl etmək və təhlükəli əlamətləri vaxtında aşkar edərək, zərurət yaranarsa, mütləq həkimə müraciət etməkdir. Düzgün yanaşma ilə əksər hallarda ishal körpənin sağlamlığında ciddi problem yaratmadan aradan qalxır.
