BMJ- də dərc olunan yeni bir araşdırma, müalicənin gecikdirilməsi ilə hər ay bir çox xərçəng növündən ölmə riskinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını aşkar etdi. Söhbət xərçəng müalicəsinin müxtəlif növlərindən gedir: cərrahiyyə, kemoterapiya və radioterapiya.
Gecikmə problemi
Alimlər qeyd edirlər ki, bədxassəli şişlərin müalicəsinin gecikdirilməsi problemi bütün dünyada mövcuddur. Bununla belə, bunun xəstələrdə ölüm ehtimalına necə təsir etdiyinə dair məlumatlar əvvəllər təhlil edilməmiş və ümumiləşdirilməmişdir.
COVID-19 pandemiyası zamanı xərçəng xəstələrinin müalicəsinin gecikdirilməsi məsələsi xüsusilə aktuallaşıb. Tədqiqatın müəllifləri bildirirlər ki, bir çox ölkələr əməliyyatları və digər müalicələri gecikdirir. Bu qismən ona görədir ki, səhiyyə sistemləri koronavirusla mübarizə üçün bütün resursları səfərbər edir.
Alimlər nə kəşf etdilər?
Kanada və Böyük Britaniya alimləri 2000-ci ildən 2020-ci ilə qədər dərc edilmiş xərçəngdən ölüm halları ilə müalicənin gecikmələri arasındakı əlaqəyə dair bütün yüksək keyfiyyətli tədqiqatları təhlil etdilər. Onlar dünya üzrə xərçəng hadisələrinin 44%-ni təşkil edən xərçəng növlərinə baxdılar: sidik kisəsi, döş, qalın bağırsaq, ağciyər, boyun, baş və uşaqlıq boynu bədxassəli şişləri. Müəllifləri həm xərçəngin ilk müalicəsində gecikmə, həm də sonrakı terapiya kursları maraqlandırırdı.
Əldə edilən məlumatlara görə, hər dörd həftədən bir müalicənin gecikməsi ölüm riskinin 6-8% artmasına səbəb olur. Digər müalicə növlərində gecikmələr daha ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Radiasiya terapiyası və kemoterapiyi vaxtında almayan xəstələrdə dörd həftə ərzində ölüm riski 9-13% artıb.
Alimlər ölüm riskinin getdikcə artır. Məsələn, döş xərçənginin cərrahi müalicəsi səkkiz həftə gecikirsə, əlavə olaraq 17%, 12 həftə gecikdirildikdə isə 26% artır. Onların hesablamalarına görə, ABŞ-da belə müalicəni 12 həftə gecikdirmək ildə əlavə 6100 ölümə səbəb ola bilər.
Alimlər qeyd edirlər ki, səhiyyənin vaxtında xərçəngə qulluq göstərməsinə nə qədər çox diqqət ayırsa, xəstələrin sağ qalması bir o qədər yaxşı olar.
