Müxtəlif növ HPV və peyvəndlər
Hər il dünyada təxminən 690.000 xərçəng hadisəsi insan papillomavirusu (HPV) ilə əlaqələndirilir. ÜST bu virusun 12 növünü kanserogen (18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 və 59 tipləri) tanıyır, HPV tip 16 xərçəngə səbəb olduğundan şübhələnir. HPV 16 və 18 tipləri bütün uşaqlıq boynu xərçəngi hallarının təxminən 70%-dən məsuldur, HPV 6 və 11 tipləri xoşxassəli böyümələrə səbəb olur.
Mövcud HPV vaksinlərindən biri 6, 11, 16 və 18 HPV tiplərinə (dördvalent), ikincisi isə 16 və 18 (ikivalent) tiplərinə qarşı hazırlanmışdır. Bu peyvəndlər 15 ildən artıqdır istifadə olunur və uşaqlıq boynu xərçənginin qarşısının alınmasında təhlükəsizliyi və effektivliyi ilə geniş şəkildə tanınır.
Antikorlar digər HPV növlərinə qarşı da işləyir
Almaniya Xərçəng Araşdırma Mərkəzi, Karolinska İnstitutu və Tampere Universitetinin alimləri qrupu HPV vaksinlərinin uzunmüddətli təsirləri haqqında yeni hesabat dərc ediblər. Lancet Infectious Diseases jurnalında dərc olunan onların yeni tapıntıları The Journal of Infectious Diseases jurnalında dərc olunmuş keçən ilki araşdırmanı tamamlayır. Onlar göstərir ki, peyvənd gözlənildiyindən daha geniş HPV növlərinə qarşı uzunmüddətli qorunma təmin edir.
Alimlər HPV-yə qarşı peyvənd olunmuş insanlarda antikor səviyyəsinin müstəqil qiymətləndirilməsini aparıblar. Onlar təkcə vaksinlərə daxil olan HPV növlərinə qarşı antikorlara deyil, həm də çarpaz immunitetə diqqət yetiriblər. Yəni, tədqiqat müəllifləri mövcud antikorların HPV-nin digər təhlükəli növlərinə qarşı işləyib-işləmədiyini araşdırıblar.
Tədqiqat Finlandiyada 2002-2004-cü illərdə 16-17 yaşlarında HPV-yə qarşı peyvənd edilmiş 3000-dən çox qadının məlumatlarına əsaslanırdı. Müəlliflər iki növ peyvənddən istifadə etdikdən sonra toxunulmazlığın davamlılığını qiymətləndiriblər.
Nəticələr göstərdi ki, tədqiqat iştirakçıları tədqiqatın əhatə etdiyi bütün dövr ərzində, yəni 12 ilə qədər HPV-yə qarşı güclü toxunulmazlığı qoruyub saxlayıblar.
Bivalent peyvəndi alan qadınlarda (16 və 18-ci növlərə qarşı) bu iki növ virusa qarşı antitellərin səviyyəsi peyvənddən sonra 5-ci ildən 12-ci ilə qədər olan dövrdə dördvalentli peyvəndi alanlara nisbətən bir neçə dəfə yüksək olmuşdur.
HPV tipləri 31, 33, 45 və 58-ə qarşı çarpaz immunitet də bivalent peyvəndlə peyvənd olunmuş qadınlarda daha çox özünü göstərmişdir. Dördvalentli peyvəndin istehsal etdiyi antikorlar laboratoriya təcrübələrində HPV-nin bu növlərini zəif neytrallaşdırıb. Peyvənd edilmiş qadınlarda HPV tipləri 59, 68 və 73-ə qarşı aktiv olan antikorlar da var idi.
Tədqiqatın həmmüəllifi Tempere Universitetinin əməkdaşı Matti Lehtinen deyib: “Peyvəndlərin effektivliyi ilə virusun müxtəlif növlərinə qarşı antikorların olması arasındakı əlaqə ilə bağlı əldə etdiyimiz nəticələr, ikivalentli HPV vaksininin əvvəllər məlum olduğundan fərqli onkogen HPV növlərindən daha geniş qorunma təmin etdiyini izah edir”.
Bu araşdırmada alimlər yalnız qadınların qanındakı antikorların səviyyəsinə diqqət yetiriblər. Onlar qeyd edirlər ki, hazırda qorunma təmin etmək üçün hansı xüsusi antikor titrinin lazım olduğu bilinmir. Çapraz immunitetin HPV-nin müxtəlif növlərinə qarşı nə dərəcədə effektiv olduğuna dair hələ heç bir klinik məlumat yoxdur.
