Bir qayda olaraq, maddələr mübadiləsinə görə qadının beyni kişi beynindən daha gəncdir.
Proceedings of the National Academy of Sciences jurnalında dərc edilən yeni araşdırmaya görə, insanlar yaşlandıqca onların beyinlərinin metabolik dərəcələri hər iki cinsdə azalır, lakin qadınlar həyat boyu daha yüksək səviyyələri qoruyurlar.
Sent-Luisdəki Vaşinqton Universiteti Tibb Məktəbindən tədqiqat müəllifi Dr. Manu Qoyal deyib: “Qadınların beyni kişilərdən daha gəncdir”. Bu, qadınların daha sonra həyatda öyrənmək və yaradıcı olmaq üçün daha yaxşı təchiz olunduğu anlamına gələ bilər, dedi.
Goyal və tədqiqatçılar qrupu 20-82 yaş arası 205 nəfərin (121 qadın və 84 kişi) beyin skanını araşdırıb. Pozitron emissiya tomoqrafiyasından istifadə edən alimlər beynin müxtəlif nahiyələri tərəfindən istehlak edilən oksigen və qlükoza miqdarını ölçməklə maddələr mübadiləsini qiymətləndiriblər.
Məsələ burasındadır ki, beyin “qlükoza ilə işləyir”, lakin beynin şəkərdən necə istifadə etməsi insan yaşlandıqca dəyişir. Körpələrdə və uşaqlarda şəkərin bir hissəsi beynin inkişafı və yetkinləşməsini dəstəkləyən aerob qlikoliz adlanan prosesdə istifadə olunur. Qalan şəkər gündəlik işlər və düşüncə üçün “yandırılır”. Yeniyetmələrdə və gənc yetkinlərdə beyin şəkərinin əhəmiyyətli bir hissəsi də aerob qlikoliz üçün ayrılır, lakin bu fraksiya yaşla davamlı olaraq azalır və 60 yaşdan sonra minimuma çatır.
Alimlər əvvəlcə insanın yaşını proqnozlaşdırmaq üçün maddələr mübadiləsi sürəti məlumatından istifadə etmək istəyirdilər. Onlar metabolizmin kişilərdə və qadınlarda necə dəyişdiyini kompüter araşdırması ilə başa vurdular. Daha sonra onlar yanaşmalarını dəyişərək, beyin metabolizmi məlumatlarına əsasən insanın yaşını təxmin etdilər.
Bəzi insanların beyin yaşı ilə xronoloji yaşları arasında əhəmiyyətli fərq var idi. Daha sonra elm adamları bu fərqin kişilərdə qadınlardan daha çox olub olmadığını yoxlamaq qərarına gəliblər.
Orta hesabla qadınların beyni kişilərdən dörd yaş kiçik idi və bu fərq hətta 20 yaşlı gənclərdə də nəzərə çarpırdı. Ancaq bu fenomenin səbəbləri hələ tam aydın deyil.
Səbəbi nə olursa olsun, daha yüksək metabolik sürət qadınların beyninə sonrakı həyatda öyrənmə və yaradıcılıqda üstünlük verə bilər, lakin bu, həm də Alzheimer xəstəliyi riskinin artması anlamına gələ bilər, Dr Goyal deyir.
Bəzi həmkarlar beyində daha yüksək metabolizmin Alzheimer xəstəliyindən qoruduğuna inanaraq, bununla razılaşmırlar, lakin onun inkişafına menopoz kimi bir amil kömək edə bilər.
