Sidney Universitetinin alimləri ölüm və müxtəlif xəstəliklər üçün müstəqil vacib risk faktorları olan yuxu problemləri və oturaq həyat tərzinin birlikdə mənfi təsir göstərib-götürmədiyini öyrənmək qərarına gəliblər. Bunun üçün onlar 37-73 yaşlı yarım milyondan çox britaniyalının sağlamlığını izləyən UK Biobank-ın məlumatlarından istifadə ediblər. Nümunəyə həftəlik fiziki fəaliyyəti və yuxu keyfiyyəti haqqında məlumat verən 380 000 insan daxil idi.
Fiziki fəaliyyət səviyyəsi ÜST tövsiyələrinə uyğun olaraq qiymətləndirilmişdir, ona görə orta aerobik məşqlərə ən azı 150-300 dəqiqə və ya intensiv məşqlərə 75-150 dəqiqə sərf etmək lazımdır. Tədqiqat iştirakçılarının yuxu keyfiyyəti alimlər tərəfindən 0-dan 5-ə qədər miqyasda müəyyən edilib. Əldə edilən məlumatlara əsasən mütəxəssislər fiziki fəaliyyət və yuxunun müxtəlif kombinasiyalarını əldə ediblər.
Daha sonra elm adamları ürək-damar xəstəlikləri və xərçəngə diqqət yetirərək, 11 il ərzində könüllülərin sağlamlıq və ölüm nisbətlərini izləyiblər. Bu müddət ərzində 15,5 min nəfər dünyasını dəyişib, onlardan 4,1 mini ürək və damar xəstəliklərindən, daha 9 mini xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişib.
“Standart” fiziki aktivlik və yuxu keyfiyyəti olan iştirakçılarla müqayisədə, pis yatan və oturaq həyat tərzi keçirən insanların hər hansı səbəbdən ölmə riski 57% yüksək olub. Onlar həmçinin ürək-damar xəstəliklərinin hər hansı növündən (67%), hər hansı bir xərçəng növündən (45%) və ağciyər xərçəngindən (91%) ölüm riski yüksək idi. Bundan əlavə, aşağı fiziki fəaliyyət səviyyəsi zəif yuxu ilə insultdan başqa bütün sağlamlıq nəticələri arasında mənfi əlaqəni gücləndirdi.
Eyni zamanda, alimlər müəyyən etdilər ki, “ÜST-nin tövsiyələri və ya ondan yuxarı fiziki fəaliyyət zəif yuxu və ölüm arasındakı əlaqənin zərərli təsirlərinin əksəriyyətini aradan qaldırdı”.
Uzun və sağlam yaşamaq üçün ən yüksək şanslar maddi cəhətdən təminatlı, normal bədən kütləsi indeksinə malik, yuxu problemi olmayan, fiziki aktiv olan, heç vaxt siqaret çəkməyən, növbə ilə işləməmiş, minimum alkoqol qəbul edən, qida rasionuna kifayət qədər tərəvəz və meyvə daxil edən qadınlar arasında olub.
“Bu nəticələr bu iki amil arasında mümkün sinerji təsirin olduğunu göstərir. Hər ikisi sağlamlıq üçün kritikdir, lakin təəssüf ki, cəmiyyətimiz həm aşağı fiziki fəaliyyətdən, həm də zəif yuxudan əziyyət çəkir”, – tədqiqat müəllifləri bildiriblər.
