İnsan onurğa beyninin zədələnməsi səbəbindən hərəkət qabiliyyətini itirdikdə beynin hərəkətə nəzarət edən hissəsi işləməyə davam edir. Yəni insan əslində əlini hərəkət etdirə bilmir, lakin beyin müvafiq impulsları yarada bilir. Alimlər iflic olan xəstələrə yazmaq bacarığı vermək üçün bu xüsusiyyətdən istifadə ediblər.
Alimlər yeni beyin-kompüter interfeysini elmi məqalənin mətnində T5 adlandırdıqları 65 yaşlı xəstə üzərində sınaqdan keçiriblər. 2007-ci ildən onurğa beynindən zədə aldıqdan sonra tamamilə hərəkətsiz qalıb. 2016-cı ildə BrainGate2 tədqiqatının bir hissəsi olaraq alimlər onun beyninə hər biri kiçik həb ölçüsündə iki elektron çip yerləşdiriblər.
Yeni araşdırmada alimlər xəstənin beyninin incə hərəkətləri idarə edən hissəsindən gələn siqnalları qeyd etmək üçün kompüter interfeysindən istifadə ediblər. T5 yazmağı təsəvvür edəndə süni intellekt təxminən 200 neyronun impulslarını oxudu. Xəstədən ekranda göstərilən hərfləri, rəqəmləri və durğu işarələrini zehni olaraq köçürməsi istəndi.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi Stanford Universitetindən Frensis Uilett, “Biz aşkar etdik ki, beynin incə hərəkətləri bildirmək qabiliyyətini bədən bu hərəkətləri etmək qabiliyyətini itirdikdən 10 il sonra da saxlaya bilir”.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, insanlar yazmaq üçün sürət və istiqamətdə dəyişiklikləri əhatə edən mürəkkəb hərəkətlərdən istifadə edirlər. Mürəkkəb hərəkətləri süni intellektin tanıması sadə hərəkətlərdən daha asandır.
Bir sıra təlimlərdən sonra süni intellekt alqoritmi fərdi hərflərə cavabdeh olan sinir fəaliyyətinin nümunələrini tanımağı öyrəndi. Bu, T5-ə ekranda yazılmayan cümlələri real vaxtda yazmağa imkan verdi.
İnterfeys pasiyentə dəqiqədə 90 simvol sürətlə yazmağa imkan verirdi ki, bu da smartfondakı yazı sürəti ilə müqayisə oluna bilər. Hazırda iflic olan şəxsə yazmağa imkan verən mövcud və uğurla sınaqdan keçirilmiş qurğular səsli əmrlərə və ya göz hərəkətlərinə əsaslanır. Onlar dəqiqədə təxminən 40 simvol yazmağa imkan verir, yəni yeni ixtiradan aşağıdırlar. Bundan əlavə, əgər şəxs aydın danışa bilmirsə və ya gözlərini normal hərəkət etdirə bilmirsə, onlar işləmir.
Tədqiqata sponsorluq edən ABŞ Milli Karlıq və Digər Ünsiyyət Bozuklukları İnstitutunun direktoru Debara L. Tucci, “Bugünkü onlayn ünsiyyət dünyasında ciddi nitq qüsurları və fiziki qüsurları olan insanlar əhəmiyyətli maneələrlə və potensial olaraq təcrid oluna bilər. “Ümid edirik ki, tapıntılarımız yeni texnologiyaların əlçatan olmasına kömək edəcək” dedi.
