İnsan yaşlandıqca onun xroniki xəstəliklərin inkişaf riski artır: xərçəng, şəkərli diabet, ürək-damar xəstəlikləri və s. Eyni zamanda, müxtəlif funksiyalar, o cümlədən fiziki güc, düşünmə və eşitmə pisləşir.
Yaşlı insanlarla işləyərkən həkimlər və sosial xidmətlər onların xronoloji yaşını rəhbər tuturlar. Ancaq bəzi insanlar 100 yaşına qədər müstəqil yaşaya bilir, bəzilərində isə 60 yaşına qədər müxtəlif orqanlarda problemlər yaranır.Yəni xronoloji yaş qocalara kömək strategiyasını düzgün tərtib etməyə imkan verməyən göstəricidir.
Alimlər yeni araşdırmada 20 il izlənilən minə yaxın insanın xronoloji və bioloji qocalma nisbətini müqayisə ediblər. Bütün tədqiqat iştirakçıları eyni ildə anadan olublar ki, bu da alimlərin fikrincə, nəticələri daha etibarlı edir. 16, 32, 38 və 45 yaşlarında orqanizmdə baş verən bioloji dəyişiklikləri izləmək üçün ürək-damar və tənəffüs sistemlərinin, immunitetin, böyrəklərin, maddələr mübadiləsinin və dişlərin funksiyalarını xarakterizə edən 19 biomarker yoxlanılıb.
“İnsanlar 60 yaşına çatdıqda qocalma birdən-birə baş vermir, ömür boyu davam edir. Biz insanın nə qədər tez qocaldığını ölçmək üçün bir üsula sahibik. “Bizim tapıntılarımız, qarşısının alınmasının hələ də mümkün olduğu və ciddi orqan zədələnməsinin hələ inkişaf etmədiyi orta yaşda bioloji yaşın qiymətləndirilməsinin vacibliyini vurğulayır,” Dyuk Universitetinin həmmüəllifi Maksvell Elliot deyib.
Bir ildə iki il yarım
Elm adamlarının gözlədiyi kimi, bioloji qocalma dərəcəsi tədqiqat iştirakçıları arasında fərqli idi. Ən yavaş qocalanlar, tədqiqatın 20 ilinin hər biri üçün yalnız 0,4 il bioloji yaş “qazandılar”. Bu insanlar daha gənc görünürdülər, ağılları iti olaraq qalır, ürək-damar sistemi yaxşı vəziyyətdə idi və yerimə sürəti yüksək idi.
Digər tərəfdən, bəzi insanlar daha sürətli qocalır: hər 20 ildən bir onlar bioloji olaraq 2,44 il “yetişir”. Bu tədqiqat iştirakçıları daha yaşlı görünürdülər və daha pis koqnitiv funksiyaya sahib idilər. Subyektiv olaraq, bu insanlar özlərini daha pis hiss etdilər və tez-tez qocalma haqqında pessimist danışdılar. Artıq orta yaşlarda bəzi göstəricilər yaşlı insanların göstəricilərinə bənzəyirdi. Biomarkerlər gələcəkdə zəiflik inkişaf riski altında olduqlarını göstərdilər. Yəni onların fiziki və maliyyə müstəqilliyini itirmə ehtimalı var idi.
Alimlər hesab edirlər ki, onların təsvir etdiyi qocalma sürəti orqan və sistemlərin fəaliyyətinin tədricən pisləşməsinin adekvat göstəricisidir. Orta yaşlı insanda sürətli bioloji qocalmanın aşkarlanması həkimlərə yaşla bağlı xəstəliklərin müdaxiləsi və qarşısının alınması üçün vaxt verir.
