Qızdırma, körpənin orqanizmində baş verən hər hansı bir pozğunluğa və ya xəstəliyə bədənin verdiyi ən vacib siqnallardan biridir. Yeni doğulan və ilk aylarda olan körpələrdə hərarətin yüksəlməsi valideynlər üçün narahatlıq doğurur, lakin bu hal həm də körpənin immun sisteminin fəaliyyətinin göstəricisidir. Qızdırma əsasən infeksiyalara cavab olaraq ortaya çıxsa da, bəzən digər amillər də bu vəziyyətə səbəb ola bilər. Körpənin qızdırmasını düzgün qiymətləndirmək və vaxtında müdaxilə etmək sağlam inkişaf və təhlükəsizlik baxımından son dərəcə əhəmiyyətlidir.
Körpələrdə Normal Bədən Hərarəti və Qızdırmanın Növleri
Körpənin normal bədən temperaturu 36,5°C–37,5°C arası qəbul edilir. 37,5°C–38°C arası bədən temperaturu yüngül, 38°C və daha yüksək isə ciddi qızdırma hesab olunur. Yenidoğan dövründə və ilk aylarda bədən hərarətinin bir qədər yüksəlməsi hər zaman infeksiya ilə bağlı olmaya da bilər. Bəzən uşağın həddindən artıq geyindirilməsi, otağın çox isti olması və ya hərəkətsizlik də qızdırmaya səbəb olur.
Əgər hərarət infeksiyaya bağlıdırsa, bədənin ümumi vəziyyəti dəyişə bilər – uşaqda süstlük, iştahsızlıq, ağlağanlıq, solğun və ya göyümtül dəri müşahidə oluna bilər. Əgər səbəb çox geyim və ya yüksək otaq temperaturudur, körpənin əlləri və ayaqları isti, dərisi isə qırmızı və ya çəhrayı olur, lakin körpənin özü canlı və fəaldır.
Qızdırmanın Səbəbləri və Təhlükəli Əlamətlər
Ən çox rast gəlinən səbəblər:
- Yuxarı tənəffüs yolları infeksiyaları (soyuqdəymə, qrip və s.)
- Sidik yolu infeksiyaları
- Göbək və ya dəri infeksiyaları
- Peyvənddən sonrakı reaksiya
- Bəzən isə sadəcə ətraf mühitin təsiri və ya diş çıxarma dövrü
Əgər körpədə yüksək hərarətlə yanaşı aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunarsa, dərhal həkimə müraciət olunmalıdır:
- Körpə uzun müddət yuxudan ayılmır və ya həddindən artıq yuxuludur,
- Tənəffüsündə çətinlik, sürətli və ya zəif nəfəsalma,
- Davamlı qusma və ya tez-tez ishal,
- Qol və ayaqlarda soyuqluq, dəridə göyümtül ləkə və ya solğunluq,
- Qıcolmalar,
- Suyu və ya yeməyi tamamilə qəbul etməmək,
- Davamlı yüksək hərarət (38°C-dən yuxarı və 2 saatdan çox).
Ev Şəraitində Qızdırmaya Müdaxilə
Körpənin hərarətinin yüksəldiyini hiss etdikdə ilk növbədə bədən temperaturunu rəqəmsal termometrlə qoltuq altından ölçmək lazımdır. Hərarət yüksəlibsə, otaq temperaturu 21–23°C aralığında saxlanılmalı, uşağın geyimi nazikləşdirilməli və ya tamamilə çıxarılmalıdır. Bəzən körpəni ilıq vanna etdirmək və ya bədənini ilıq su ilə silmək bədən hərarətini aşağı salmağa kömək edir. İstilik endirici dərmanlardan istifadə yalnız həkim təyinatı ilə olmalıdır.
Qızdırma əleyhinə tədbirlər aşağıdakı kimi olmalıdır:
- Körpəyə bol maye (ana südü və ya süni qida) verilməlidir,
- Qidalanma və yuxu rejimi pozulmamalıdır,
- Bədən temperaturu mütəmadi yoxlanılmalıdır,
- Valideynlər panikaya düşməməli, qızdırma ilə yanaşı digər simptomlar da diqqətlə müşahidə edilməlidir.
Nə Zaman Həkimə Müraciət Etməli?
Bütün tədbirlərə baxmayaraq körpənin bədən hərarəti 38°C və ya daha yüksəkdirsə və bir neçə saat ərzində enmirsə, əlavə narahatlıq və yuxarıda sadalanan təhlükəli əlamətlər varsa, dərhal tibbi yardıma müraciət edilməlidir. Xüsusilə ilk 3 ayda hər hansı yüksək qızdırma həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Nəticə
Körpədə qızdırma bəzən qorxulu görünsə də, bu vəziyyətdə əsas məqsəd səbəbi düzgün müəyyən etmək, lazımi tədbirləri ev şəraitində görmək və vaxtında peşəkar tibbi yardım almaqdır. Unutmayın: qızdırma, körpənin orqanizminin xəstəliklərə qarşı müdafiə reaksiyasıdır və diqqətli yanaşma ilə onu təhlükəli nəticələrdən qorumaq mümkündür.
