Əhalidə rast gəlmə tezliyi 2-4% olan yırtıq, həyat keyfiyyətini aşağı salan, iş qabiliyyətini azaldan və bəzən həyati təhlükə yaradan ciddi bir xəstəlikdir.
Yırtıq — bədənin daxilində yerləşən bir orqanın və ya toxumanın, özünün yerləşdiyi bədən bölgəsindəki zəif nöqtədən çölə çıxması halıdır. Bu, həm anadangəlmə, həm də sonradan qazanılmış ola bilər. Ən çox rast gəlinən yırtıq növü qasıq yırtığıdır. Bundan əlavə, göbək yırtığı, epigastrik bölgə yırtığı, çox nadir hallarda isə yan və arxa qarın divarı yırtıqları da müşahidə oluna bilər. Eyni zamanda, mədə kimi daxili orqanlarda da yırtıqlar ola bilər.
Göbək yırtığı nədir?
Göbək çuxurunun içindən və ya yaxınlığında yerləşən bir nöqtədən çölə çıxan göbək yırtığı, fındıq böyüklüyündən portağal böyüklüyünə qədər ola bilər. Bu xəstəlik qadınlarda kişilərə nisbətən daha çox rast gəlinir və əsasən hamiləlik dövründə ortaya çıxır. Normalda göbək dəliyi içəriyə doğru olur, lakin yırtıq baş verdikdə, çölə doğru şiş və qabarıq bir formalaşma əmələ gəlir. Hamiləlikdən sonra yoxa çıxa bildiyi kimi, bəzən də qalır. Qarın yırtığı kimi də tanınan göbək yırtığı, aktiv şəkildə idman edən insanlarda da daha çox rast gəlinir.
Göbək yırtığı hansı səbəblərdən yaranır?
Göbək yırtığının çıxdığı yer, ana ilə körpə arasında qan dövranını təmin edən kordonun körpənin qarın divarına daxil olduğu, yəni göbək dəliyinin tam içidir. Doğuşdan bir neçə gün sonra göbək bağı düşür və bu hissə tamamilə bağlanır. Körpəlik dövründə bu hissənin tam bağlanmaması uşaqda qarın yırtığının yaranmasına səbəb olur. Böyüklərdə isə qarın içi təzyiqin kəskin artması göbək yırtığının əsas səbəbidir. Həddindən artıq sıxılma, artıq çəki, oturub-qalxma zamanı diqqətsizlik, ani və tez hərəkətlər, yüksək təzyiq, bel nahiyəsinə artıq yük düşməsi, ağır yük qaldırmaq, sirroz xəstəliyi, qəbizlik, prostat və hamiləlik dövründə yaşanan bəzi çətinliklər göbək yırtığının əsas səbəbləri sırasındadır.
Göbək yırtığının əlamətləri
Göbək yırtığının ən əsas əlaməti göbək nahiyəsində çölə doğru olan şiş və forma pozuntusudur. Şişkin bölgənin ətrafında təzyiq hissi və ağrı da yırtığın əlamətləri arasındadır. Fiziki aktivlik zamanı xəstənin şikayətləri artır. Göbək yırtığı içində, adətən, incə bağırsaq və qarın daxili yağ toxuması olur. Göbəkdəki şişin içəriyə itələnməməsi, ürəkbulanma, qusma və qəbizlik kimi hallar isə təcili tibbi yardım tələb edən vəziyyətlərdir. Bu əlamətlər, yırtıq dəliyindən çıxan orqanların sıxışması və bu səbəbdən qan dövranının pozulması və toxuma zədələnməsi ilə bağlıdır. Belə hallarda xəstə vaxt itirmədən cərrahi müdaxilə olunmalıdır.
Göbək yırtığının müalicəsi
Göbək yırtığının yeganə müalicə üsulu əməliyyatdır. Vaxt keçdikcə böyüyən göbək yırtığı ciddi problemlərə səbəb ola bilər. Erkən mərhələdə cərrahi müdaxilə əməliyyatın uğur şansını xeyli artırır. Yırtıq əməliyyatı açıq və ya laparoskopik üsulla aparıla bilər. Əməliyyata qədər keçən müddətdə xəstənin ağrılarının azalması üçün göbək yırtığı üçün xüsusi korset istifadə olunması tövsiyə edilir.
