Yeni doğulan və ilk aylarda olan körpələrdə həzm sistemi tam formalaşmadığı üçün qəbizlik və qarın ağrısı tez-tez rast gəlinən problemlərdən biridir. Bu vəziyyət, adətən, valideynlərdə narahatlıq və çaşqınlıq yaradır. Körpənin nəcisi normaldan daha sərt, aralıq və ya çətinliklə xaric olursa, o zaman bu, qəbizlik kimi qiymətləndirilir. Qarın ağrısı və qaz yığılması isə tez-tez ağlama, narahatlıq, qıcolma, qarında şişkinlik kimi əlamətlərlə müşahidə olunur.
Qəbizliyin Səbəbləri
Körpədə qəbizliyin ən əsas səbəbləri bunlardır:
- Qidalanmada dəyişiklik: Ana südündən süni qidaya keçid, yeni qida əlavələrinin başlanması.
- Yetərsiz maye qəbulu: Körpənin kifayət qədər maye almaması (xüsusilə ana südü ilə qidalanmayan körpələrdə).
- Ana südünün tərkibi: Ananın qidalanma tərzi və bəzi dərmanlar südün tərkibinə təsir göstərə bilər.
- Həzm sisteminin natamam inkişafı: Körpənin bağırsaqları hələ tam işlək deyil və bəzən bağırsaq hərəkətləri ləngiyə bilər.
- Fiziki hərəkətsizlik: Xüsusilə vaxtından əvvəl doğulan və ya az hərəkət edən körpələrdə qəbizlik daha tez-tez görülə bilər.
Qəbizliyin Əlamətləri
- Körpənin nəcisi sərt və ya noxud formasında olur,
- Nəcis aralıqla (3-4 gündən bir) gəlir,
- Nəcisin çıxarılması zamanı körpə ağlayır və narahat olur,
- Qarında şişkinlik, qaz və tez-tez ayaqları qarnına yığmaq,
- Damaq, üzü qızarır və ağrıdan narahatlıq keçirir.
Əgər körpə yalnız ana südü ilə qidalanırsa və gündə bir neçə dəfə nəcisləmirsə, lakin nəcisi yumşaqdır və uşaq narahat deyil, bu vəziyyət qəbizlik hesab olunmur. Qəbizlik əsasən süni qida və ya qarışıq qida ilə bəslənən körpələrdə müşahidə edilir.
Qarın Ağrısı və Kolika
Körpələrdə, xüsusilə ilk 3 ayda qarın ağrısı və qaz yığılması çox yaygındır. Bu vəziyyət “körpə koliği” adlanır və əsasən axşam saatlarında körpənin səbəbsiz və uzun müddətli ağlaması ilə xarakterizə olunur. Körpə tez-tez ayaqlarını qarnına yığır, üzü qızarır, bədəni gərilir və sakitləşmir.
Koliqanın səbəbləri:
- Bağırsaq mikroflorasının hələ tam formalaşmaması,
- Ana südü ilə bəzi qaz yaradan qidaların (kələm, paxla və s.) keçməsi,
- Körpənin udduğu hava (əmizdirmə və ya butulka ilə qidalanma zamanı),
- Həssas sinir sistemi və inkişaf edən bağırsaq refleksləri.
Valideynlər üçün Profilaktika və Müdaxilə Yolları
- Körpəni düzgün və tez-tez əmizdirmək, qidalanmadan sonra qazını çıxarmaq,
- Qidalanma zamanı körpənin başını və bədənini düzgün mövqedə saxlamaq,
- Körpənin qarın nahiyəsini saat əqrəbi istiqamətində yüngül masaj etmək,
- İlıq dəsmalla qarına kompres qoymaq,
- Körpəni hər gün azca hərəkət etdirmək və idman etdirmək (ayaqları yüngülcə qarnına tərəf gətirib aparmaq),
- Süni qida verən zaman mütləq həkimlə məsləhətləşmək və uyğun qida seçmək,
- Analar öz qida rasionunu nəzərdən keçirməli və qaz yaradan məhsullardan çəkinməlidir.
Təhlükəli əlamətlər:
- Qəbizlik və qarın ağrısı uzun müddət davam edərsə,
- Körpənin nəcisində qan və ya selik olarsa,
- Uşaq qidalanmaq istəmir və tez-tez qusursa,
- Qəbizlik arıqlama, susuzluq və ya həddindən artıq narahatlıqla müşayiət olunursa,
dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
Nəticə
Körpədə qəbizlik və qarın ağrısı valideynlər üçün narahatlıq yaratsa da, əksər hallarda sadə gigiyena, düzgün qidalanma və profilaktik tədbirlər sayəsində bu problemlər asanlıqla aradan qalxır. Əsas odur ki, valideynlər körpənin əlamətlərinə diqqətlə yanaşsın və ciddi dəyişiklik olarsa, gecikmədən mütəxəssisə müraciət etsinlər.
