Fast food təbliğ edən uşaq yönümlü televiziya reklamlarına tez-tez baxan məktəbəqədər uşaqlar daha çox zərərli qidalar yeyirlər. Federal Ticarət Komissiyasının məlumatına görə, 2-11 yaş arası uşaqlar üçün reklam edilən bütün qida məhsulları arasında fast food ən çox nümayiş etdirilir. Təkcə 2009-cu ildə fast food şəbəkələri bu cür reklamlara 580 milyon dollardan çox pul xərcləyib.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Dartmut Kollecinin pediatriya professoru Madeline Dalton bildirib ki, fast foodda həddindən artıq çox şəkər, yağ və kalori var ki, bu da uşaqlar, eləcə də böyüklər üçün xüsusilə zərərlidir, piylənməyə və digər sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, həkim əlavə edib ki, yemək vərdişləri uşaqlıqdan formalaşır və uzun illər insanda qalır. Nəticələr aydın görünsə də, bu, uşaqlarda reklam və qeyri-sağlam qida istehlakı arasındakı əlaqəni araşdıran ilk araşdırmadır. Bir çox valideynlər bu asılılığı öz uşaqlarında müşahidə etdikləri üçün bu barədə bilirlər. İndi asılılığın mövcudluğu elmi üsullarla sübuta yetirilib.
Tədqiqatda 548 valideyn iştirak edib, uşaqların orta yaşı 4,4 olub. Həkim ziyarətləri zamanı analar və atalar övladlarının son bir həftə ərzində nə qədər televizora baxdığını, hansı kanallara baxdıqlarını və tez-tez fast food yediklərini göstərən anket doldurdular. Daha sonra cavablar sözügedən kanalların müvafiq həftə üçün media planları ilə müqayisə edilib və uşaqların üç əsas fast-food şəbəkəsi – McDonald’s, Subway və Wendy’s reklamlarına nə qədər müddət baxdıqları hesablanıb. Məlum oldu ki:
- Həftə ərzində məktəbəqədər yaşlı uşaqların 43%-i fast food yeyib. Demək olar ki, eyni sayda uşaq (41%) restoran reklamlarına baxıb.
- Əgər uşaq tez-tez reklamlara baxırsa, həmin həftə onun reklam edilən restoranda yemək yeməsi ehtimalı təxminən 30% artıb.
- Fast food yemək meyli məktəbəqədər uşağın televizora baxmağa sərf etdiyi ümumi vaxtdan, onun ailəsində nə qədər tez-tez zərərli qidaların yeyilməsindən və ya ailənin sosial-iqtisadi vəziyyətindən asılı deyildi.
- Çox vaxt uşaqlar McDonald’s-da yemək yeyirdilər (79% hallarda) və bu zəncir üçün reklam bütün fast food şəbəkələri arasında təxminən eyni vaxt (75%) tuturdu.
Professor Dalton qeyd etdi ki, altı yaşdan kiçik uşaqlar adətən reklamlarla adi televiziya proqramlarını ayırd edə bilmirlər, bu da onları reklamın inandırıcılığına xüsusilə həssas edir. Professor bildirib ki, tədqiqat uşaqlara yönəlmiş televiziyada fast food reklamlarının ciddi şəkildə məhdudlaşdırılması üçün empirik əsas verir.
Oxşar məsələ bundan əvvəl də qaldırılmışdı – Böyük Britaniyada Yeni il bayramlarından sonra ekspertlər ölkə daxilində hərəkət edən Coca-Cola yük maşınlarına qadağa qoyulmasını tələb etmiş və insanlara onlarla şəkil çəkdirməyi təklif etmişdilər. Əslində reklam kampaniyası olan bu mini-sərgiyə gələnlərə şəkil çəkdirmək imkanı ilə yanaşı pulsuz içki də təklif olunub. 150 qram limonadda təxminən 16 qram şəkər var – 4 çay qaşığı. Anti-Coca-Cola fəalları qeyd ediblər ki, şirkət əslində bayrama yeni il hədiyyəsi olaraq diş problemləri və artıq çəki təklif edir.
